Bhagavad Gita(telugu version)

అర్జునవిషాదయోగము(Arujan Vishadha Yogah)
సాంఖ్యయోగము(Saankya Yogah)
కర్మయోగము(Karma Yogah)
జ్ఞానయోగము(Jgynana Yogah)
కర్మసన్న్యాసయోగము(Karamasanya Yogah)
ఆత్మసంయమయోగము(Aatma Samyama Yogah)
జ్ఞానవిజ్ఞానయోగము(Jgyana Vigjyaana Yogah)
అక్షరపరబ్రహ్మయోగము(Akshara Parabrahma Yogah)
రాజవిద్యారాజగుహ్యయోగము(Rajavidya Rajaguhya Yogah)
విభూతివిస్తరయోగము(Vibhuthi Visthara Yogah)
విశ్వరూపసందర్శనయోగము(Viswaroopa Sandarsana Yogah)
భక్తియోగము(Bhakthi Yogah)
క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞవిభాగయోగము(Kshethrakhsethragjyna Yogah)
గుణత్రయవిభాగయోగము(Gunatraya  Vibhaga Yogah)
పురుషోత్తమ ప్రాప్తియోగము(Purushotthama Prapthi Yogah)
దైవాసురసంపద్విభాగయోగము(Dhivasura Sampadvibaagha Yogah)
శ్రద్ధాత్రయవిభాగయోగము(Sraddatrya Vibhaga Yogah)
మోక్షసన్న్యాసయోగము(Mokshya Sanyasa Yogah) 
గీతా మహాత్మ్యము

గీతా మహాత్మ్యము

ధరోవాచ:
భగవాన్! పరమేశాన! భక్తిరవ్యభిచారిణీ!|
ప్రారబ్ధం భుజ్యమానస్య కథం భవతి హేప్రభో || 1 ||


శ్రీవిష్ణురువాచ:
ప్రారబ్ధం భుజ్యమానోపి గీతాభ్యాసరతస్సదా |
స ముక్త స్స సుఖీ లోకే కర్మణా నోపలిప్యతే || 2 ||

మహాపాపాదిపాపాని గీతాధ్యానం కరోతి చేత్ |
క్వచిత్ స్పర్శం న కుర్వంతి నలినీదళమంభసా || 3 ||

గీతాయాః పుస్తకం యత్ర యత్ర పాఠః ప్రవర్తతే

తత్ర సర్వాణి తీర్థాని ప్రయాగాదీని తత్ర వై || 4 ||

సర్వే దేవాశ్చ ఋషయో యోగినః పన్నగాశ్చ యే |

గోపాల గోపికా వాపి నారదోద్ధవ పార్షదైః
సహాయో జాయతే శీఘ్రం యత్ర గీతా ప్రవర్తతే || 5 ||

యత్ర గీతా విచారశ్చ పఠనం పాఠనం శ్రుతం |
తత్రాహం నిశ్చితం పృథ్వి నివసామి సదైవ హి || 6 ||


గీతాశ్రయేహం తిష్ఠామి గీతా మే చోత్తమం గృహమ్ |

గీతాజ్ఞానముపాశ్రిత్య త్రీన్ లోకాన్ పాలయామ్యహమ్ || 7 ||

గీతా మే పరమా విద్యా బ్రహ్మరూపా న సంశయః |
అర్ధమాత్రాక్షరా నిత్యా స్వనిర్వాచ్య పదాత్మికా || 8 ||

చిదానందేన కృష్ణేన ప్రోక్తా స్వముఖతోర్జునమ్ |

వేదత్రయీ పరానందతత్త్వార్ధజ్ఞానమంజసా || 9 ||

యోష్టాదశ జపేన్నిత్యం నరో నిశ్చలమానసః |

జ్ఞానసిద్ధిం స లభతే తతో యాతి పరం పదమ్ || 10 ||

పాఠే సమర్థస్సంపూర్ణే తదర్థం పాఠమాచరేత్ |
తదా గోదానజం పుణ్యం లభతే నాత్ర సంశయః || 11 ||

త్రిభాగం పఠమానస్తు గంగాస్నానఫలం లభేత్ |
షడంశం జపమానస్తు సోమయాగఫలం లభేత్ || 12 ||

ఏకాద్యాయం తు యో నిత్యం పఠతే భక్తిసంయుతః |
రుద్రలోకమవాప్నోతి గణోభూత్వా వసేచ్చిరమ్ || 13 ||

అధ్యాయశ్లోకపాదం వా నిత్యం యః పఠతే నరః |
స యాతి నరతాం యావన్మనుకాలం వసుంధరే! || 14 ||

గీతాయాః శ్లోకదశకం సప్త పంచ చతుష్టయమ్ |

ద్వౌత్రీనేకం తదర్ధం వా శ్లోకానాం యః పఠేన్నరః || 15 ||

చంద్రలోకమవాప్నోతి వర్షాణామయుతం ధ్రువమ్ |
గీతాపాఠ సమాయుక్తో మృతో మానుషతాం వ్రజేత్ || 16 ||

గీతాభ్యాసం పునః కృత్వా లభతే ముక్తిముత్తమాం |

గీతేత్యుచ్చారసంయుక్తో మ్రియమాణో గతిం లభేత్ || 17 ||

గీతార్థశ్రవణాసక్తో మహాపాపయుతోపి వా |

వైకుంఠం సమవాప్నోతి విష్ణునా సహ మోదతే || 18 ||

గీతార్థం ధ్యాయతే నిత్యం కృత్వా కర్మాణి భూరిశః |

జీవన్ముక్త స్స విజ్ఞేయో దేహాంతే పరమం పదమ్ || 19 ||

గీతామాశ్రిత్య బహవో భూభుజో జనకాదయః |

నిర్ధూతకల్మషా లోకే గీతా యాతాః పరమం పదమ్ || 20 ||

గీతాయాః పఠనం కృత్వా మాహాత్మ్యం నైవ యః పఠేత్ |

వృథాపాఠో భవేత్ తస్య శ్రమ ఏవ హ్యుదాహృతః || 21 ||

ఏతన్మాహాత్మ్యసంయుక్తం గీతాభ్యాసం కరోతి యః |

స తత్ఫలమవాప్నోతి దుర్లభాం గతిమాప్నుయాత్ || 22 ||

సూత ఉవాచ:
మాహాత్మ్యమేతద్గీతాయా మయా ప్రోక్తం సనాతనమ్ |
గీతాంతే చ పఠేద్యస్తు యదుక్తం తత్ఫలం లభేత్ || 23 ||

ఓం ఇతి శ్రీవరాహపురాణే గీతామాహాత్మ్యం సంపూర్ణమ్

అథాష్టాదశోऽధ్యాయః

అర్జున ఉవాచ
సంన్యాసస్య మహాబాహో తత్త్వమిచ్ఛామి వేదితుమ్|
త్యాగస్య చ హృషీకేశ పృథక్కేశినిషూదన|| 1 ||

శ్రీభగవానువాచ

కామ్యానాం కర్మణాం న్యాసం సంన్యాసం కవయో విదుః|
సర్వకర్మఫలత్యాగం ప్రాహుస్త్యాగం విచక్షణాః|| 2 ||

త్యాజ్యం దోషవదిత్యేకే కర్మ ప్రాహుర్మనీషిణః|

యజ్ఞదానతపఃకర్మ న త్యాజ్యమితి చాపరే|| 3 ||

నిశ్చయం శృణు మే తత్ర త్యాగే భరతసత్తమ|

త్యాగో హి పురుషవ్యాఘ్ర త్రివిధః సమ్ప్రకీర్తితః|| 4 ||

యజ్ఞదానతపఃకర్మ న త్యాజ్యం కార్యమేవ తత్|

యజ్ఞో దానం తపశ్చైవ పావనాని మనీషిణామ్|| 5 ||

ఏతాన్యపి తు కర్మాణి సఙ్గం త్యక్త్వా ఫలాని చ|

కర్తవ్యానీతి మే పార్థ నిశ్చితం మతముత్తమమ్|| 6 ||

నియతస్య తు సంన్యాసః కర్మణో నోపపద్యతే|

మోహాత్తస్య పరిత్యాగస్తామసః పరికీర్తితః|| 7 ||

దుఃఖమిత్యేవ యత్కర్మ కాయక్లేశభయాత్త్యజేత్|

స కృత్వా రాజసం త్యాగం నైవ త్యాగఫలం లభేత్|| 8 ||

కార్యమిత్యేవ యత్కర్మ నియతం క్రియతేऽర్జున|

సఙ్గం త్యక్త్వా ఫలం చైవ స త్యాగః సాత్త్వికో మతః|| 9 ||

న ద్వేష్ట్యకుశలం కర్మ కుశలే నానుషజ్జతే|

త్యాగీ సత్త్వసమావిష్టో మేధావీ ఛిన్నసంశయః|| 10 ||

న హి దేహభృతా శక్యం త్యక్తుం కర్మాణ్యశేషతః|

యస్తు కర్మఫలత్యాగీ స త్యాగీత్యభిధీయతే|| 11 ||

అనిష్టమిష్టం మిశ్రం చ త్రివిధం కర్మణః ఫలమ్|

భవత్యత్యాగినాం ప్రేత్య న తు సంన్యాసినాం క్వచిత్|| 12 ||

పఞ్చైతాని మహాబాహో కారణాని నిబోధ మే|

సాఙ్ఖ్యే కృతాన్తే ప్రోక్తాని సిద్ధయే సర్వకర్మణామ్|| 13 ||

అధిష్ఠానం తథా కర్తా కరణం చ పృథగ్విధమ్|

వివిధాశ్చ పృథక్చేష్టా దైవం చైవాత్ర పఞ్చమమ్|| 14 ||

శరీరవాఙ్మనోభిర్యత్కర్మ ప్రారభతే నరః|

న్యాయ్యం వా విపరీతం వా పఞ్చైతే తస్య హేతవః|| 15 ||

తత్రైవం సతి కర్తారమాత్మానం కేవలం తు యః|

పశ్యత్యకృతబుద్ధిత్వాన్న స పశ్యతి దుర్మతిః|| 16 ||

యస్య నాహంకృతో భావో బుద్ధిర్యస్య న లిప్యతే|

హత్వాऽపి స ఇమాఁల్లోకాన్న హన్తి న నిబధ్యతే|| 17 ||

జ్ఞానం జ్ఞేయం పరిజ్ఞాతా త్రివిధా కర్మచోదనా|

కరణం కర్మ కర్తేతి త్రివిధః కర్మసంగ్రహః|| 18 ||

జ్ఞానం కర్మ చ కర్తాచ త్రిధైవ గుణభేదతః|

ప్రోచ్యతే గుణసఙ్ఖ్యానే యథావచ్ఛృణు తాన్యపి|| 19 ||

సర్వభూతేషు యేనైకం భావమవ్యయమీక్షతే|

అవిభక్తం విభక్తేషు తజ్జ్ఞానం విద్ధి సాత్త్వికమ్|| 20 ||

పృథక్త్వేన తు యజ్జ్ఞానం నానాభావాన్పృథగ్విధాన్|

వేత్తి సర్వేషు భూతేషు తజ్జ్ఞానం విద్ధి రాజసమ్|| 21 ||

యత్తు కృత్స్నవదేకస్మిన్కార్యే సక్తమహైతుకమ్|

అతత్త్వార్థవదల్పం చ తత్తామసముదాహృతమ్|| 22 ||

నియతం సఙ్గరహితమరాగద్వేషతః కృతమ్|

అఫలప్రేప్సునా కర్మ యత్తత్సాత్త్వికముచ్యతే|| 23 ||

యత్తు కామేప్సునా కర్మ సాహంకారేణ వా పునః|

క్రియతే బహులాయాసం తద్రాజసముదాహృతమ్|| 24 ||

అనుబన్ధం క్షయం హింసామనపేక్ష్య చ పౌరుషమ్|

మోహాదారభ్యతే కర్మ యత్తత్తామసముచ్యతే|| 25 ||

ముక్తసఙ్గోऽనహంవాదీ ధృత్యుత్సాహసమన్వితః|

సిద్ధ్యసిద్ధ్యోర్నిర్వికారః కర్తా సాత్త్విక ఉచ్యతే|| 26 ||

రాగీ కర్మఫలప్రేప్సుర్లుబ్ధో హింసాత్మకోऽశుచిః|

హర్షశోకాన్వితః కర్తా రాజసః పరికీర్తితః|| 27 ||

అయుక్తః ప్రాకృతః స్తబ్ధః శఠో నైష్కృతికోऽలసః|

విషాదీ దీర్ఘసూత్రీ చ కర్తా తామస ఉచ్యతే|| 28 ||

బుద్ధేర్భేదం ధృతేశ్చైవ గుణతస్త్రివిధం శృణు|

ప్రోచ్యమానమశేషేణ పృథక్త్వేన ధనఞ్జయ|| 29 ||

ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ కార్యాకార్యే భయాభయే|

బన్ధం మోక్షం చ యా వేత్తి బుద్ధిః సా పార్థ సాత్త్వికీ|| 30 ||

యయా ధర్మమధర్మం చ కార్యం చాకార్యమేవ చ|

అయథావత్ప్రజానాతి బుద్ధిః సా పార్థ రాజసీ|| 31 ||

అధర్మం ధర్మమితి యా మన్యతే తమసావృతా|

సర్వార్థాన్విపరీతాంశ్చ బుద్ధిః సా పార్థ తామసీ|| 32 ||

ధృత్యా యయా ధారయతే మనఃప్రాణేన్ద్రియక్రియాః|

యోగేనావ్యభిచారిణ్యా ధృతిః సా పార్థ సాత్త్వికీ|| 33 ||

యయా తు ధర్మకామార్థాన్ధృత్యా ధారయతేऽర్జున|

ప్రసఙ్గేన ఫలాకాఙ్క్షీ ధృతిః సా పార్థ రాజసీ|| 34 ||

యయా స్వప్నం భయం శోకం విషాదం మదమేవ చ|

న విముఞ్చతి దుర్మేధా ధృతిః సా పార్థ తామసీ|| 35 ||

సుఖం త్విదానీం త్రివిధం శృణు మే భరతర్షభ|

అభ్యాసాద్రమతే యత్ర దుఃఖాన్తం చ నిగచ్ఛతి|| 36 ||

యత్తదగ్రే విషమివ పరిణామేऽమృతోపమమ్|

తత్సుఖం సాత్త్వికం ప్రోక్తమాత్మబుద్ధిప్రసాదజమ్|| 37 ||

విషయేన్ద్రియసంయోగాద్యత్తదగ్రేऽమృతోపమమ్|

పరిణామే విషమివ తత్సుఖం రాజసం స్మృతమ్|| 38 ||

యదగ్రే చానుబన్ధే చ సుఖం మోహనమాత్మనః|

నిద్రాలస్యప్రమాదోత్థం తత్తామసముదాహృతమ్|| 39 ||

న తదస్తి పృథివ్యాం వా దివి దేవేషు వా పునః|

సత్త్వం ప్రకృతిజైర్ముక్తం యదేభిః స్యాత్త్రిభిర్గుణైః|| 40 ||

బ్రాహ్మణక్షత్రియవిశాం శూద్రాణాం చ పరన్తప|

కర్మాణి ప్రవిభక్తాని స్వభావప్రభవైర్గుణైః|| 41 ||

శమో దమస్తపః శౌచం క్షాన్తిరార్జవమేవ చ|

జ్ఞానం విజ్ఞానమాస్తిక్యం బ్రహ్మకర్మ స్వభావజమ్|| 42 ||

శౌర్యం తేజో ధృతిర్దాక్ష్యం యుద్ధే చాప్యపలాయనమ్|

దానమీశ్వరభావశ్చ క్షాత్రం కర్మ స్వభావజమ్|| 43 ||

కృషిగౌరక్ష్యవాణిజ్యం వైశ్యకర్మ స్వభావజమ్|

పరిచర్యాత్మకం కర్మ శూద్రస్యాపి స్వభావజమ్|| 44 ||

స్వే స్వే కర్మణ్యభిరతః సంసిద్ధిం లభతే నరః|

స్వకర్మనిరతః సిద్ధిం యథా విన్దతి తచ్ఛృణు|| 45 ||

యతః ప్రవృత్తిర్భూతానాం యేన సర్వమిదం తతమ్|

స్వకర్మణా తమభ్యర్చ్య సిద్ధిం విన్దతి మానవః|| 46 ||

శ్రేయాన్స్వధర్మో విగుణః పరధర్మాత్స్వనుష్ఠితాత్|

స్వభావనియతం కర్మ కుర్వన్నాప్నోతి కిల్బిషమ్|| 47 ||

సహజం కర్మ కౌన్తేయ సదోషమపి న త్యజేత్|

సర్వారమ్భా హి దోషేణ ధూమేనాగ్నిరివావృతాః|| 48 ||

అసక్తబుద్ధిః సర్వత్ర జితాత్మా విగతస్పృహః|

నైష్కర్మ్యసిద్ధిం పరమాం సంన్యాసేనాధిగచ్ఛతి|| 49 ||

సిద్ధిం ప్రాప్తో యథా బ్రహ్మ తథాప్నోతి నిబోధ మే|

సమాసేనైవ కౌన్తేయ నిష్ఠా జ్ఞానస్య యా పరా|| 50 ||

బుద్ధ్యా విశుద్ధయా యుక్తో ధృత్యాత్మానం నియమ్య చ|

శబ్దాదీన్విషయాంస్త్యక్త్వా రాగద్వేషౌ వ్యుదస్య చ|| 51 ||

వివిక్తసేవీ లఘ్వాశీ యతవాక్కాయమానసః|

ధ్యానయోగపరో నిత్యం వైరాగ్యం సముపాశ్రితః|| 52 ||

అహంకారం బలం దర్పం కామం క్రోధం పరిగ్రహమ్|

విముచ్య నిర్మమః శాన్తో బ్రహ్మభూయాయ కల్పతే|| 53 ||

బ్రహ్మభూతః ప్రసన్నాత్మా న శోచతి న కాఙ్క్షతి|

సమః సర్వేషు భూతేషు మద్భక్తిం లభతే పరామ్|| 54 ||

భక్త్యా మామభిజానాతి యావాన్యశ్చాస్మి తత్త్వతః|

తతో మాం తత్త్వతో జ్ఞాత్వా విశతే తదనన్తరమ్|| 55 ||

సర్వకర్మాణ్యపి సదా కుర్వాణో మద్వ్యపాశ్రయః|

మత్ప్రసాదాదవాప్నోతి శాశ్వతం పదమవ్యయమ్|| 56 ||

చేతసా సర్వకర్మాణి మయి సంన్యస్య మత్పరః|

బుద్ధియోగముపాశ్రిత్య మచ్చిత్తః సతతం భవ|| 57 ||

మచ్చిత్తః సర్వదుర్గాణి మత్ప్రసాదాత్తరిష్యసి|

అథ చేత్త్వమహంకారాన్న శ్రోష్యసి వినఙ్క్ష్యసి|| 58 ||

యదహంకారమాశ్రిత్య న యోత్స్య ఇతి మన్యసే|

మిథ్యైష వ్యవసాయస్తే ప్రకృతిస్త్వాం నియోక్ష్యతి|| 59 ||

స్వభావజేన కౌన్తేయ నిబద్ధః స్వేన కర్మణా|

కర్తుం నేచ్ఛసి యన్మోహాత్కరిష్యస్యవశోపి తత్|| 60 ||

ఈశ్వరః సర్వభూతానాం హృద్దేశేऽర్జున తిష్ఠతి|

భ్రామయన్సర్వభూతాని యన్త్రారూఢాని మాయయా|| 61 ||

తమేవ శరణం గచ్ఛ సర్వభావేన భారత|

తత్ప్రసాదాత్పరాం శాన్తిం స్థానం ప్రాప్స్యసి శాశ్వతమ్|| 62 ||

ఇతి తే జ్ఞానమాఖ్యాతం గుహ్యాద్గుహ్యతరం మయా|

విమృశ్యైతదశేషేణ యథేచ్ఛసి తథా కురు|| 63 ||

సర్వగుహ్యతమం భూయః శృణు మే పరమం వచః|

ఇష్టోऽసి మే దృఢమితి తతో వక్ష్యామి తే హితమ్|| 64 ||

మన్మనా భవ మద్భక్తో మద్యాజీ మాం నమస్కురు|

మామేవైష్యసి సత్యం తే ప్రతిజానే ప్రియోऽసి మే|| 65 ||

సర్వధర్మాన్పరిత్యజ్య మామేకం శరణం వ్రజ|

అహం త్వా సర్వపాపేభ్యో మోక్షయిష్యామి మా శుచః|| 66 ||

ఇదం తే నాతపస్కాయ నాభక్తాయ కదాచన|

న చాశుశ్రూషవే వాచ్యం న చ మాం యోऽభ్యసూయతి|| 67 ||

య ఇదం పరమం గుహ్యం మద్భక్తేష్వభిధాస్యతి|

భక్తిం మయి పరాం కృత్వా మామేవైష్యత్యసంశయః|| 68 ||

న చ తస్మాన్మనుష్యేషు కశ్చిన్మే ప్రియకృత్తమః|

భవితా న చ మే తస్మాదన్యః ప్రియతరో భువి|| 69 ||

అధ్యేష్యతే చ య ఇమం ధర్మ్యం సంవాదమావయోః|

జ్ఞానయజ్ఞేన తేనాహమిష్టః స్యామితి మే మతిః|| 70 ||

శ్రద్ధావాననసూయశ్చ శృణుయాదపి యో నరః|

సోऽపి ముక్తః శుభాఁల్లోకాన్ప్రాప్నుయాత్పుణ్యకర్మణామ్|| 71 ||

కచ్చిదేతచ్ఛ్రుతం పార్థ త్వయైకాగ్రేణ చేతసా|

కచ్చిదజ్ఞానసమ్మోహః ప్రనష్టస్తే ధనఞ్జయ|| 72 ||

అర్జున ఉవాచ

నష్టో మోహః స్మృతిర్లబ్ధా త్వత్ప్రసాదాన్మయాచ్యుత|
స్థితోऽస్మి గతసన్దేహః కరిష్యే వచనం తవ|| 73 ||


సంజయ ఉవాచ

ఇత్యహం వాసుదేవస్య పార్థస్య చ మహాత్మనః|
సంవాదమిమమశ్రౌషమద్భుతం రోమహర్షణమ్|| 74 ||

వ్యాసప్రసాదాచ్ఛ్రుతవానేతద్గుహ్యమహం పరమ్|

యోగం యోగేశ్వరాత్కృష్ణాత్సాక్షాత్కథయతః స్వయమ్|| 75 ||

రాజన్సంస్మృత్య సంస్మృత్య సంవాదమిమమద్భుతమ్|

కేశవార్జునయోః పుణ్యం హృష్యామి చ ముహుర్ముహుః|| 76 ||

తచ్చ సంస్మృత్య సంస్మృత్య రూపమత్యద్భుతం హరేః|

విస్మయో మే మహాన్ రాజన్హృష్యామి చ పునః పునః|| 77 ||

యత్ర యోగేశ్వరః కృష్ణో యత్ర పార్థో ధనుర్ధరః|

తత్ర శ్రీర్విజయో భూతిర్ధ్రువా నీతిర్మతిర్మమ|| 78 ||

ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు

బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే
మోక్షసంన్యాసయోగో నామ అష్టాదశోऽధ్యాయః|| 


ఓం
శాంతాకారం భుజగశయనం పద్మనాభం సురేశమ్|
విశ్వాధారం గగనసదృశం మేఘవర్ణం శుభాఙ్గమ్|
లక్ష్మీకాన్తం కమలనయనం యోగిభిర్ధ్యానగమ్యమ్|
వన్దే విష్ణుం భవభయహరం సర్వలోకైకనాథమ్||


అథ సప్తదశోऽధ్యాయః

అర్జున ఉవాచ
యే శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య యజన్తే శ్రద్ధయాన్వితాః|
తేషాం నిష్ఠా తు కా కృష్ణ సత్త్వమాహో రజస్తమః|| 1 ||

శ్రీభగవానువాచ

త్రివిధా భవతి శ్రద్ధా దేహినాం సా స్వభావజా|
సాత్త్వికీ రాజసీ చైవ తామసీ చేతి తాం శృణు|| 2 ||

సత్త్వానురూపా సర్వస్య శ్రద్ధా భవతి భారత|

శ్రద్ధామయోऽయం పురుషో యో యచ్ఛ్రద్ధః స ఏవ సః|| 3 ||

యజన్తే సాత్త్వికా దేవాన్యక్షరక్షాంసి రాజసాః|

ప్రేతాన్భూతగణాంశ్చాన్యే యజన్తే తామసా జనాః|| 4 ||

అశాస్త్రవిహితం ఘోరం తప్యన్తే యే తపో జనాః|

దమ్భాహంకారసంయుక్తాః కామరాగబలాన్వితాః|| 5 ||

కర్షయన్తః శరీరస్థం భూతగ్రామమచేతసః|

మాం చైవాన్తఃశరీరస్థం తాన్విద్ధ్యాసురనిశ్చయాన్|| 6 ||

ఆహారస్త్వపి సర్వస్య త్రివిధో భవతి ప్రియః|

యజ్ఞస్తపస్తథా దానం తేషాం భేదమిమం శృణు|| 7 ||

ఆయుఃసత్త్వబలారోగ్యసుఖప్రీతివివర్ధనాః|

రస్యాః స్నిగ్ధాః స్థిరా హృద్యా ఆహారాః సాత్త్వికప్రియాః|| 8 ||

కట్వమ్లలవణాత్యుష్ణతీక్ష్ణరూక్షవిదాహినః|

ఆహారా రాజసస్యేష్టా దుఃఖశోకామయప్రదాః|| 9 ||

యాతయామం గతరసం పూతి పర్యుషితం చ యత్|

ఉచ్ఛిష్టమపి చామేధ్యం భోజనం తామసప్రియమ్|| 10 ||

అఫలాఙ్క్షిభిర్యజ్ఞో విధిదృష్టో య ఇజ్యతే|

యష్టవ్యమేవేతి మనః సమాధాయ స సాత్త్వికః|| 11 ||

అభిసన్ధాయ తు ఫలం దమ్భార్థమపి చైవ యత్|

ఇజ్యతే భరతశ్రేష్ఠ తం యజ్ఞం విద్ధి రాజసమ్|| 12 ||

విధిహీనమసృష్టాన్నం మన్త్రహీనమదక్షిణమ్|

శ్రద్ధావిరహితం యజ్ఞం తామసం పరిచక్షతే|| 13 ||

దేవద్విజగురుప్రాజ్ఞపూజనం శౌచమార్జవమ్|

బ్రహ్మచర్యమహింసా చ శారీరం తప ఉచ్యతే|| 14 ||

అనుద్వేగకరం వాక్యం సత్యం ప్రియహితం చ యత్|

స్వాధ్యాయాభ్యసనం చైవ వాఙ్మయం తప ఉచ్యతే|| 15 ||

మనః ప్రసాదః సౌమ్యత్వం మౌనమాత్మవినిగ్రహః|

భావసంశుద్ధిరిత్యేతత్తపో మానసముచ్యతే|| 16 ||

శ్రద్ధయా పరయా తప్తం తపస్తత్త్రివిధం నరైః|

అఫలాకాఙ్క్షిభిర్యుక్తైః సాత్త్వికం పరిచక్షతే|| 17 ||

సత్కారమానపూజార్థం తపో దమ్భేన చైవ యత్|

క్రియతే తదిహ ప్రోక్తం రాజసం చలమధ్రువమ్|| 18 ||

మూఢగ్రాహేణాత్మనో యత్పీడయా క్రియతే తపః|

పరస్యోత్సాదనార్థం వా తత్తామసముదాహృతమ్|| 19 ||

దాతవ్యమితి యద్దానం దీయతేऽనుపకారిణే|

దేశే కాలే చ పాత్రే చ తద్దానం సాత్త్వికం స్మృతమ్|| 20 ||

యత్తు ప్రత్యుపకారార్థం ఫలముద్దిశ్య వా పునః|

దీయతే చ పరిక్లిష్టం తద్దానం రాజసం స్మృతమ్|| 21 ||

అదేశకాలే యద్దానమపాత్రేభ్యశ్చ దీయతే|

అసత్కృతమవజ్ఞాతం తత్తామసముదాహృతమ్|| 22 ||

ఓంతత్సదితి నిర్దేశో బ్రహ్మణస్త్రివిధః స్మృతః|

బ్రాహ్మణాస్తేన వేదాశ్చ యజ్ఞాశ్చ విహితాః పురా|| 23 ||

తస్మాదోమిత్యుదాహృత్య యజ్ఞదానతపఃక్రియాః|

ప్రవర్తన్తే విధానోక్తాః సతతం బ్రహ్మవాదినామ్|| 24 ||

తదిత్యనభిసన్ధాయ ఫలం యజ్ఞతపఃక్రియాః|

దానక్రియాశ్చ వివిధాః క్రియన్తే మోక్షకాఙ్క్షిభిః|| 25 ||

సద్భావే సాధుభావే చ సదిత్యేతత్ప్రయుజ్యతే|

ప్రశస్తే కర్మణి తథా సచ్ఛబ్దః పార్థ యుజ్యతే|| 26 ||

యజ్ఞే తపసి దానే చ స్థితిః సదితి చోచ్యతే|

కర్మ చైవ తదర్థీయం సదిత్యేవాభిధీయతే|| 27 ||

అశ్రద్ధయా హుతం దత్తం తపస్తప్తం కృతం చ యత్|

అసదిత్యుచ్యతే పార్థ న చ తత్ప్రేత్య నో ఇహ|| 28 ||

ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు

బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే
శ్రద్ధాత్రయవిభాగయోగో నామ సప్తదశోऽధ్యాయః||

అథ షోడశోऽధ్యాయః

శ్రీభగవానువాచ
అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః|
దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్|| 1 ||

అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః శాన్తిరపైశునమ్|

దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్|| 2 ||

తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమద్రోహో నాతిమానితా|

భవన్తి సమ్పదం దైవీమభిజాతస్య భారత|| 3 ||

దమ్భో దర్పోऽభిమానశ్చ క్రోధః పారుష్యమేవ చ|

అజ్ఞానం చాభిజాతస్య పార్థ సమ్పదమాసురీమ్|| 4 ||

దైవీ సమ్పద్విమోక్షాయ నిబన్ధాయాసురీ మతా|

మా శుచః సమ్పదం దైవీమభిజాతోऽసి పాణ్డవ|| 5 ||

ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేऽస్మిన్దైవ ఆసుర ఏవ చ|

దైవో విస్తరశః ప్రోక్త ఆసురం పార్థ మే శృణు|| 6 ||

ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ జనా న విదురాసురాః|

న శౌచం నాపి చాచారో న సత్యం తేషు విద్యతే||7 ||

అసత్యమప్రతిష్ఠం తే జగదాహురనీశ్వరమ్|

అపరస్పరసమ్భూతం కిమన్యత్కామహైతుకమ్|| 8 ||

ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య నష్టాత్మానోऽల్పబుద్ధయః|

ప్రభవన్త్యుగ్రకర్మాణః క్షయాయ జగతోऽహితాః|| 9 ||

కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం దమ్భమానమదాన్వితాః|

మోహాద్గృహీత్వాసద్గ్రాహాన్ప్రవర్తన్తేऽశుచివ్రతాః|| 10 ||

చిన్తామపరిమేయాం చ ప్రలయాన్తాముపాశ్రితాః|

కామోపభోగపరమా ఏతావదితి నిశ్చితాః|| 11 ||

ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః కామక్రోధపరాయణాః|

ఈహన్తే కామభోగార్థమన్యాయేనార్థసఞ్చయాన్|| 12 ||

ఇదమద్య మయా లబ్ధమిమం ప్రాప్స్యే మనోరథమ్|

ఇదమస్తీదమపి మే భవిష్యతి పునర్ధనమ్|| 13 ||

అసౌ మయా హతః శత్రుర్హనిష్యే చాపరానపి|

ఈశ్వరోऽహమహం భోగీ సిద్ధోऽహం బలవాన్సుఖీ|| 14 ||

ఆఢ్యోऽభిజనవానస్మి కోऽన్యోऽస్తి సదృశో మయా|

యక్ష్యే దాస్యామి మోదిష్య ఇత్యజ్ఞానవిమోహితాః|| 15 ||

అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా మోహజాలసమావృతాః|

ప్రసక్తాః కామభోగేషు పతన్తి నరకేऽశుచౌ|| 16 ||

ఆత్మసమ్భావితాః స్తబ్ధా ధనమానమదాన్వితాః|

యజన్తే నామయజ్ఞైస్తే దమ్భేనావిధిపూర్వకమ్|| 17 ||

అహంకారం బలం దర్పం కామం క్రోధం చ సంశ్రితాః|

మామాత్మపరదేహేషు ప్రద్విషన్తోऽభ్యసూయకాః|| 18 ||

తానహం ద్విషతః క్రురాన్సంసారేషు నరాధమాన్|

క్షిపామ్యజస్రమశుభానాసురీష్వేవ యోనిషు|| 19 ||

ఆసురీం యోనిమాపన్నా మూఢా జన్మని జన్మని|

మామప్రాప్యైవ కౌన్తేయ తతో యాన్త్యధమాం గతిమ్|| 20 ||

త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం నాశనమాత్మనః|

కామః క్రోధస్తథా లోభస్తస్మాదేతత్త్రయం త్యజేత్|| 21 ||

ఏతైర్విముక్తః కౌన్తేయ తమోద్వారైస్త్రిభిర్నరః|

ఆచరత్యాత్మనః శ్రేయస్తతో యాతి పరాం గతిమ్|| 22 ||

యః శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య వర్తతే కామకారతః|

న స సిద్ధిమవాప్నోతి న సుఖం న పరాం గతిమ్|| 23 ||

తస్మాచ్ఛాస్త్రం ప్రమాణం తే కార్యాకార్యవ్యవస్థితౌ|

జ్ఞాత్వా శాస్త్రవిధానోక్తం కర్మ కర్తుమిహార్హసి|| 24 ||

ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు

బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే
దైవాసురసమ్పద్విభాగయోగో నామ షోడశోऽధ్యాయః||

అథ పఞ్చదశోऽధ్యాయః

శ్రీభగవానువాచ
ఊర్ధ్వమూలమధఃశాఖమశ్వత్థం ప్రాహురవ్యయమ్|
ఛన్దాంసి యస్య పర్ణాని యస్తం వేద స వేదవిత్|| 1 ||


అధశ్చోర్ధ్వం ప్రసృతాస్తస్య శాఖా గుణప్రవృద్ధా విషయప్రవాలాః|
అధశ్చ మూలాన్యనుసన్తతాని కర్మానుబన్ధీని మనుష్యలోకే|| 2 ||


న రూపమస్యేహ తథోపలభ్యతే నాన్తో న చాదిర్న చ సమ్ప్రతిష్ఠా|
అశ్వత్థమేనం సువిరూఢమూలం అసఙ్గశస్త్రేణ దృఢేన ఛిత్త్వా|| 3 ||


తతః పదం తత్పరిమార్గితవ్యం యస్మిన్గతా న నివర్తన్తి భూయః|
తమేవ చాద్యం పురుషం ప్రపద్యే| యతః ప్రవృత్తిః ప్రసృతా పురాణీ|| 4 ||


నిర్మానమోహా జితసఙ్గదోషా
అధ్యాత్మనిత్యా వినివృత్తకామాః|
ద్వన్ద్వైర్విముక్తాః సుఖదుఃఖసంజ్ఞైర్-
గచ్ఛన్త్యమూఢాః పదమవ్యయం తత్|| 5 ||


న తద్భాసయతే సూర్యో న శశాఙ్కో న పావకః|
యద్గత్వా న నివర్తన్తే తద్ధామ పరమం మమ|| 6 ||


మమైవాంశో జీవలోకే జీవభూతః సనాతనః|
మనఃషష్ఠానీన్ద్రియాణి ప్రకృతిస్థాని కర్షతి|| 7 ||


శరీరం యదవాప్నోతి యచ్చాప్యుత్క్రామతీశ్వరః|
గృహీత్వైతాని సంయాతి వాయుర్గన్ధానివాశయాత్|| 8 ||


శ్రోత్రం చక్షుః స్పర్శనం చ రసనం ఘ్రాణమేవ చ|
అధిష్ఠాయ మనశ్చాయం విషయానుపసేవతే|| 9 ||


ఉత్క్రామన్తం స్థితం వాపి భుఞ్జానం వా గుణాన్వితమ్|
విమూఢా నానుపశ్యన్తి పశ్యన్తి జ్ఞానచక్షుషః|| 10 ||


యతన్తో యోగినశ్చైనం పశ్యన్త్యాత్మన్యవస్థితమ్|
యతన్తోऽప్యకృతాత్మానో నైనం పశ్యన్త్యచేతసః|| 11 ||


యదాదిత్యగతం తేజో జగద్భాసయతేऽఖిలమ్|
యచ్చన్ద్రమసి యచ్చాగ్నౌ తత్తేజో విద్ధి మామకమ్|| 12 ||


గామావిశ్య చ భూతాని ధారయామ్యహమోజసా|
పుష్ణామి చౌషధీః సర్వాః సోమో భూత్వా రసాత్మకః|| 13 ||


అహం వైశ్వానరో భూత్వా ప్రాణినాం దేహమాశ్రితః|
ప్రాణాపానసమాయుక్తః పచామ్యన్నం చతుర్విధమ్|| 14 ||


సర్వస్య చాహం హృది సన్నివిష్టో మత్తః స్మృతిర్జ్ఞానమపోహనఞ్చ|
వేదైశ్చ సర్వైరహమేవ వేద్యో వేదాన్తకృద్వేదవిదేవ చాహమ్|| 15 ||


ద్వావిమౌ పురుషౌ లోకే క్షరశ్చాక్షర ఏవ చ|
క్షరః సర్వాణి భూతాని కూటస్థోऽక్షర ఉచ్యతే|| 16 ||


ఉత్తమః పురుషస్త్వన్యః పరమాత్మేత్యుధాహృతః|
యో లోకత్రయమావిశ్య బిభర్త్యవ్యయ ఈశ్వరః|| 17 ||


యస్మాత్క్షరమతీతోऽహమక్షరాదపి చోత్తమః|
అతోऽస్మి లోకే వేదే చ ప్రథితః పురుషోత్తమః|| 18 ||


యో మామేవమసమ్మూఢో జానాతి పురుషోత్తమమ్|
స సర్వవిద్భజతి మాం సర్వభావేన భారత|| 19 ||


ఇతి గుహ్యతమం శాస్త్రమిదముక్తం మయానఘ|
ఏతద్బుద్ధ్వా బుద్ధిమాన్స్యాత్కృతకృత్యశ్చ భారత|| 20 ||


ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు
బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జున సంవాదే
పురుషోత్తమయోగో నామ పఞ్చదశోऽధ్యాయః||

అథ చతుర్దశోऽధ్యాయః

శ్రీభగవానువాచ
పరం భూయః ప్రవక్ష్యామి జ్ఞానానాం జ్ఞానముత్తమమ్|
యజ్జ్ఞాత్వా మునయః సర్వే పరాం సిద్ధిమితో గతాః|| 1 ||

ఇదం జ్ఞానముపాశ్రిత్య మమ సాధర్మ్యమాగతాః|

సర్గేऽపి నోపజాయన్తే ప్రలయే న వ్యథన్తి చ|| 12 ||

మమ యోనిర్మహద్ బ్రహ్మ తస్మిన్గర్భం దధామ్యహమ్|

సమ్భవః సర్వభూతానాం తతో భవతి భారత|| 3 ||

సర్వయోనిషు కౌన్తేయ మూర్తయః సమ్భవన్తి యాః|

తాసాం బ్రహ్మ మహద్యోనిరహం బీజప్రదః పితా|| 4 ||

సత్త్వం రజస్తమ ఇతి గుణాః ప్రకృతిసమ్భవాః|

నిబధ్నన్తి మహాబాహో దేహే దేహినమవ్యయమ్|| 5 ||

తత్ర సత్త్వం నిర్మలత్వాత్ప్రకాశకమనామయమ్|

సుఖసఙ్గేన బధ్నాతి జ్ఞానసఙ్గేన చానఘ|| 6 ||

రజో రాగాత్మకం విద్ధి తృష్ణాసఙ్గసముద్భవమ్|

తన్నిబధ్నాతి కౌన్తేయ కర్మసఙ్గేన దేహినమ్|| 7 ||

తమస్త్వజ్ఞానజం విద్ధి మోహనం సర్వదేహినామ్|

ప్రమాదాలస్యనిద్రాభిస్తన్నిబధ్నాతి భారత|| 8 ||

సత్త్వం సుఖే సఞ్జయతి రజః కర్మణి భారత|

జ్ఞానమావృత్య తు తమః ప్రమాదే సఞ్జయత్యుత|| 9 ||

రజస్తమశ్చాభిభూయ సత్త్వం భవతి భారత|

రజః సత్త్వం తమశ్చైవ తమః సత్త్వం రజస్తథా|| 10 ||

సర్వద్వారేషు దేహేऽస్మిన్ప్రకాశ ఉపజాయతే|

జ్ఞానం యదా తదా విద్యాద్వివృద్ధం సత్త్వమిత్యుత|| 11 ||

లోభః ప్రవృత్తిరారమ్భః కర్మణామశమః స్పృహా|

రజస్యేతాని జాయన్తే వివృద్ధే భరతర్షభ|| 12 ||

అప్రకాశోऽప్రవృత్తిశ్చ ప్రమాదో మోహ ఏవ చ|

తమస్యేతాని జాయన్తే వివృద్ధే కురునన్దన|| 13 ||

యదా సత్త్వే ప్రవృద్ధే తు ప్రలయం యాతి దేహభృత్|

తదోత్తమవిదాం లోకానమలాన్ప్రతిపద్యతే|| 14 ||

రజసి ప్రలయం గత్వా కర్మసఙ్గిషు జాయతే|

తథా ప్రలీనస్తమసి మూఢయోనిషు జాయతే|| 15 ||

కర్మణః సుకృతస్యాహుః సాత్త్వికం నిర్మలం ఫలమ్|

రజసస్తు ఫలం దుఃఖమజ్ఞానం తమసః ఫలమ్|| 16 ||

సత్త్వాత్సఞ్జాయతే జ్ఞానం రజసో లోభ ఏవ చ|

ప్రమాదమోహౌ తమసో భవతోऽజ్ఞానమేవ చ|| 17 ||

ఊర్ధ్వం గచ్ఛన్తి సత్త్వస్థా మధ్యే తిష్ఠన్తి రాజసాః|

జఘన్యగుణవృత్తిస్థా అధో గచ్ఛన్తి తామసాః|| 18 ||

నాన్యం గుణేభ్యః కర్తారం యదా ద్రష్టానుపశ్యతి|

గుణేభ్యశ్చ పరం వేత్తి మద్భావం సోऽధిగచ్ఛతి|| 19 ||

గుణానేతానతీత్య త్రీన్దేహీ దేహసముద్భవాన్|

జన్మమృత్యుజరాదుఃఖైర్విముక్తోऽమృతమశ్నుతే|| 20 ||

అర్జున ఉవాచ

కైర్లిఙ్గైస్త్రీన్గుణానేతానతీతో భవతి ప్రభో|
కిమాచారః కథం చైతాంస్త్రీన్గుణానతివర్తతే|| 21 ||

శ్రీభగవానువాచ

ప్రకాశం చ ప్రవృత్తిం చ మోహమేవ చ పాణ్డవ|
న ద్వేష్టి సమ్ప్రవృత్తాని న నివృత్తాని కాఙ్క్షతి|| 22 ||

ఉదాసీనవదాసీనో గుణైర్యో న విచాల్యతే|

గుణా వర్తన్త ఇత్యేవం యోऽవతిష్ఠతి నేఙ్గతే|| 23 ||

సమదుఃఖసుఖః స్వస్థః సమలోష్టాశ్మకాఞ్చనః|

తుల్యప్రియాప్రియో ధీరస్తుల్యనిన్దాత్మసంస్తుతిః|| 24 ||

మానాపమానయోస్తుల్యస్తుల్యో మిత్రారిపక్షయోః|

సర్వారమ్భపరిత్యాగీ గుణాతీతః స ఉచ్యతే|| 25 ||

మాం చ యోऽవ్యభిచారేణ భక్తియోగేన సేవతే|

స గుణాన్సమతీత్యైతాన్బ్రహ్మభూయాయ కల్పతే|| 26 ||

బ్రహ్మణో హి ప్రతిష్ఠాహమమృతస్యావ్యయస్య చ|

శాశ్వతస్య చ ధర్మస్య సుఖస్యైకాన్తికస్య చ|| 27 ||

ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు

బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే
గుణత్రయవిభాగయోగో నామ చతుర్దశోऽధ్యాయః||

అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః

అర్జున ఉవాచ
ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ|
ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 1 ||


శ్రీభగవానువాచ
ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే|
ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః|| 2 ||


క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత|
క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ|| 3 ||


తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్|
స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు|| 4 ||


ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛన్దోభిర్వివిధైః పృథక్|
బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః|| 5 ||


మహాభూతాన్యహంకారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ|
ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ పఞ్చ చేన్ద్రియగోచరాః|| 6 ||


ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం సంఘాతశ్చేతనా ధృతిః|
ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్|| 7 ||


అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా క్షాన్తిరార్జవమ్|
ఆచార్యోపాసనం శౌచం స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః|| 8 ||


ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార ఏవ చ|
జన్మమృత్యుజరావ్యాధిదుఃఖదోషానుదర్శనమ్|| 9 ||


అసక్తిరనభిష్వఙ్గః పుత్రదారగృహాదిషు|
నిత్యం చ సమచిత్తత్వమిష్టానిష్టోపపత్తిషు|| 10 ||


మయి చానన్యయోగేన భక్తిరవ్యభిచారిణీ|
వివిక్తదేశసేవిత్వమరతిర్జనసంసది|| 11 ||


అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం తత్త్వజ్ఞానార్థదర్శనమ్|
ఏతజ్జ్ఞానమితి ప్రోక్తమజ్ఞానం యదతోऽన్యథా|| 12 ||


జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి యజ్జ్ఞాత్వామృతమశ్నుతే|
అనాదిమత్పరం బ్రహ్మ న సత్తన్నాసదుచ్యతే|| 13 ||


సర్వతః పాణిపాదం తత్సర్వతోऽక్షిశిరోముఖమ్|
సర్వతః శ్రుతిమల్లోకే సర్వమావృత్య తిష్ఠతి|| 14 ||


సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం సర్వేన్ద్రియవివర్జితమ్|
అసక్తం సర్వభృచ్చైవ నిర్గుణం గుణభోక్తృ చ|| 15 ||


బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం చరమేవ చ|
సూక్ష్మత్వాత్తదవిజ్ఞేయం దూరస్థం చాన్తికే చ తత్|| 16 ||


అవిభక్తం చ భూతేషు విభక్తమివ చ స్థితమ్|
భూతభర్తృ చ తజ్జ్ఞేయం గ్రసిష్ణు ప్రభవిష్ణు చ|| 17 ||


జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః పరముచ్యతే|
జ్ఞానం జ్ఞేయం జ్ఞానగమ్యం హృది సర్వస్య విష్ఠితమ్|| 18 ||


ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం జ్ఞేయం చోక్తం సమాసతః|
మద్భక్త ఏతద్విజ్ఞాయ మద్భావాయోపపద్యతే|| 19 ||


ప్రకృతిం పురుషం చైవ విద్ధ్యనాదీ ఉభావపి|
వికారాంశ్చ గుణాంశ్చైవ విద్ధి ప్రకృతిసమ్భవాన్|| 20 ||


కార్యకారణకర్తృత్వే హేతుః ప్రకృతిరుచ్యతే|
పురుషః సుఖదుఃఖానాం భోక్తృత్వే హేతురుచ్యతే|| 21 ||


పురుషః ప్రకృతిస్థో హి భుఙ్క్తే ప్రకృతిజాన్గుణాన్|
కారణం గుణసఙ్గోऽస్య సదసద్యోనిజన్మసు|| 22 ||


ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా భోక్తా మహేశ్వరః|
పరమాత్మేతి చాప్యుక్తో దేహేऽస్మిన్పురుషః పరః|| 23 ||


య ఏవం వేత్తి పురుషం ప్రకృతిం చ గుణైః సహ|
సర్వథా వర్తమానోऽపి న స భూయోऽభిజాయతే|| 24 ||


ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి కేచిదాత్మానమాత్మనా|
అన్యే సాఙ్ఖ్యేన యోగేన కర్మయోగేన చాపరే|| 25 ||


అన్యే త్వేవమజానన్తః శ్రుత్వాన్యేభ్య ఉపాసతే|
తేऽపి చాతితరన్త్యేవ మృత్యుం శ్రుతిపరాయణాః|| 26 ||


యావత్సఞ్జాయతే కిఞ్చిత్సత్త్వం స్థావరజఙ్గమమ్|
క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞసంయోగాత్తద్విద్ధి భరతర్షభ|| 27 ||


సమం సర్వేషు భూతేషు తిష్ఠన్తం పరమేశ్వరమ్|
వినశ్యత్స్వవినశ్యన్తం యః పశ్యతి స పశ్యతి|| 28 ||


సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర సమవస్థితమీశ్వరమ్|
న హినస్త్యాత్మనాత్మానం తతో యాతి పరాం గతిమ్|| 29 ||


ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని సర్వశః|
యః పశ్యతి తథాత్మానమకర్తారం స పశ్యతి|| 30 ||


యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి|
తత ఏవ చ విస్తారం బ్రహ్మ సమ్పద్యతే తదా|| 31 ||


అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః|
శరీరస్థోऽపి కౌన్తేయ న కరోతి న లిప్యతే|| 32 ||


యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం నోపలిప్యతే|
సర్వత్రావస్థితో దేహే తథాత్మా నోపలిప్యతే|| 33 ||


యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం లోకమిమం రవిః|
క్షేత్రం క్షేత్రీ తథా కృత్స్నం ప్రకాశయతి భారత|| 34 ||


క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం జ్ఞానచక్షుషా|
భూతప్రకృతిమోక్షం చ యే విదుర్యాన్తి తే పరమ్|| 35 ||


ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు
బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే
క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞవిభాగయోగో నామ త్రయోదశోऽధ్యాయః||

అథ ద్వాదశోऽధ్యాయః

అర్జున ఉవాచ
ఏవం సతతయుక్తా యే భక్తాస్త్వాం పర్యుపాసతే|
యే చాప్యక్షరమవ్యక్తం తేషాం కే యోగవిత్తమాః|| 1 ||

శ్రీభగవానువాచ

మయ్యావేశ్య మనో యే మాం నిత్యయుక్తా ఉపాసతే|
శ్రద్ధయా పరయోపేతాః తే మే యుక్తతమా మతాః|| 2 ||

యే త్వక్షరమనిర్దేశ్యమవ్యక్తం పర్యుపాసతే|

సర్వత్రగమచిన్త్యఞ్చ కూటస్థమచలన్ధ్రువమ్|| 3 ||

సన్నియమ్యేన్ద్రియగ్రామం సర్వత్ర సమబుద్ధయః|

తే ప్రాప్నువన్తి మామేవ సర్వభూతహితే రతాః|| 4 ||

క్లేశోऽధికతరస్తేషామవ్యక్తాసక్తచేతసామ్||

అవ్యక్తా హి గతిర్దుఃఖం దేహవద్భిరవాప్యతే|| 5 ||

యే తు సర్వాణి కర్మాణి మయి సంన్యస్య మత్పరః|

అనన్యేనైవ యోగేన మాం ధ్యాయన్త ఉపాసతే|| 6 ||

తేషామహం సముద్ధర్తా మృత్యుసంసారసాగరాత్|

భవామి నచిరాత్పార్థ మయ్యావేశితచేతసామ్|| 7 ||

మయ్యేవ మన ఆధత్స్వ మయి బుద్ధిం నివేశయ|

నివసిష్యసి మయ్యేవ అత ఊర్ధ్వం న సంశయః|| 8 ||

అథ చిత్తం సమాధాతుం న శక్నోషి మయి స్థిరమ్|

అభ్యాసయోగేన తతో మామిచ్ఛాప్తుం ధనఞ్జయ|| 9 ||

అభ్యాసేऽప్యసమర్థోऽసి మత్కర్మపరమో భవ|

మదర్థమపి కర్మాణి కుర్వన్సిద్ధిమవాప్స్యసి|| 10 ||

అథైతదప్యశక్తోऽసి కర్తుం మద్యోగమాశ్రితః|

సర్వకర్మఫలత్యాగం తతః కురు యతాత్మవాన్|| 11 ||

శ్రేయో హి జ్ఞానమభ్యాసాజ్జ్ఞానాద్ధ్యానం విశిష్యతే|

ధ్యానాత్కర్మఫలత్యాగస్త్యాగాచ్ఛాన్తిరనన్తరమ్|| 12 ||

అద్వేష్టా సర్వభూతానాం మైత్రః కరుణ ఏవ చ|

నిర్మమో నిరహఙ్కారః సమదుఃఖసుఖః క్షమీ|| 13 ||

సన్తుష్టః సతతం యోగీ యతాత్మా దృఢనిశ్చయః|

మయ్యర్పితమనోబుద్ధిర్యో మద్భక్తః స మే ప్రియః|| 14 ||

యస్మాన్నోద్విజతే లోకో లోకాన్నోద్విజతే చ యః|

హర్షామర్షభయోద్వేగైర్ముక్తో యః స చ మే ప్రియః|| 15 ||

అనపేక్షః శుచిర్దక్ష ఉదాసీనో గతవ్యథః|

సర్వారమ్భపరిత్యాగీ యో మద్భక్తః స మే ప్రియః|| 16 ||

యో న హృష్యతి న ద్వేష్టి న శోచతి న కాఙ్క్షతి|

శుభాశుభపరిత్యాగీ భక్తిమాన్యః స మే ప్రియః|| 17 ||

సమః శత్రౌ చ మిత్రే చ తథా మానాపమానయోః|

శీతోష్ణసుఖదుఃఖేషు సమః సఙ్గవివర్జితః|| 18 ||

తుల్యనిన్దాస్తుతిర్మౌనీ సన్తుష్టో యేన కేనచిత్|

అనికేతః స్థిరమతిర్భక్తిమాన్మే ప్రియో నరః|| 19 ||

యే తు ధర్మ్యామృతమిదం యథోక్తం పర్యుపాసతే|

శ్రద్దధానా మత్పరమా భక్తాస్తేऽతీవ మే ప్రియాః|| 20 ||

ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు

బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే
భక్తియోగో నామ ద్వాదశోऽధ్యాయః||

అథైకాదశోऽధ్యాయః

అర్జున ఉవాచ
మదనుగ్రహాయ పరమం గుహ్యమధ్యాత్మసంజ్ఞితమ్|
యత్త్వయోక్తం వచస్తేన మోహోऽయం విగతో మమ|| 1 ||


భవాప్యయౌ హి భూతానాం శ్రుతౌ విస్తరశో మయా|
త్వత్తః కమలపత్రాక్ష మాహాత్మ్యమపి చావ్యయమ్|| 2 ||


ఏవమేతద్యథాత్థ త్వమాత్మానం పరమేశ్వర|
ద్రష్టుమిచ్ఛామి తే రూపమైశ్వరం పురుషోత్తమ|| 3 ||


మన్యసే యది తచ్ఛక్యం మయా ద్రష్టుమితి ప్రభో|
యోగేశ్వర తతో మే త్వం దర్శయాత్మానమవ్యయమ్|| 4 ||


శ్రీభగవానువాచ
పశ్య మే పార్థ రూపాణి శతశోऽథ సహస్రశః|
నానావిధాని దివ్యాని నానావర్ణాకృతీని చ|| 5 ||


పశ్యాదిత్యాన్వసూన్రుద్రానశ్వినౌ మరుతస్తథా|
బహూన్యదృష్టపూర్వాణి పశ్యాశ్చర్యాణి భారత|| 6 ||


ఇహైకస్థం జగత్కృత్స్నం పశ్యాద్య సచరాచరమ్|
మమ దేహే గుడాకేశ యచ్చాన్యద్ ద్రష్టుమిచ్ఛసి|| 7 ||


న తు మాం శక్యసే ద్రష్టుమనేనైవ స్వచక్షుషా|
దివ్యం దదామి తే చక్షుః పశ్య మే యోగమైశ్వరమ్|| 8 ||

సంజయ
ఉవాచ

ఏవముక్త్వా తతో రాజన్మహాయోగేశ్వరో హరిః|
దర్శయామాస పార్థాయ పరమం రూపమైశ్వరమ్|| 9 ||


అనేకవక్త్రనయనమనేకాద్భుతదర్శనమ్|
అనేకదివ్యాభరణం దివ్యానేకోద్యతాయుధమ్|| 10 ||


దివ్యమాల్యామ్బరధరం దివ్యగన్ధానులేపనమ్|
సర్వాశ్చర్యమయం దేవమనన్తం విశ్వతోముఖమ్|| 11 ||


దివి సూర్యసహస్రస్య భవేద్యుగపదుత్థితా|
యది భాః సదృశీ సా స్యాద్భాసస్తస్య మహాత్మనః|| 12 ||


తత్రైకస్థం జగత్కృత్స్నం ప్రవిభక్తమనేకధా|
అపశ్యద్దేవదేవస్య శరీరే పాణ్డవస్తదా|| 13 ||


తతః స విస్మయావిష్టో హృష్టరోమా ధనఞ్జయః|
ప్రణమ్య శిరసా దేవం కృతాఞ్జలిరభాషత|| 14 ||


అర్జున ఉవాచ|
పశ్యామి దేవాంస్తవ దేవ దేహే సర్వాంస్తథా భూతవిశేషసఙ్ఘాన్|
బ్రహ్మాణమీశం కమలాసనస్థ- మృషీంశ్చ సర్వానురగాంశ్చ దివ్యాన్|| 15 ||


అనేకబాహూదరవక్త్రనేత్రం పశ్యామి త్వాం సర్వతోऽనన్తరూపమ్|
నాన్తం న మధ్యం న పునస్తవాదిం పశ్యామి విశ్వేశ్వర విశ్వరూప|| 16 ||


కిరీటినం గదినం చక్రిణం చ తేజోరాశిం సర్వతో దీప్తిమన్తమ్|
పశ్యామి త్వాం దుర్నిరీక్ష్యం సమన్తాద్ దీప్తానలార్కద్యుతిమప్రమేయమ్|| 17 ||


త్వమక్షరం పరమం వేదితవ్యం త్వమస్య విశ్వస్య పరం నిధానమ్|
త్వమవ్యయః శాశ్వతధర్మగోప్తా సనాతనస్త్వం పురుషో మతో మే|| 18 ||


అనాదిమధ్యాన్తమనన్తవీర్య-
మనన్తబాహుం శశిసూర్యనేత్రమ్|
పశ్యామి త్వాం దీప్తహుతాశవక్త్రం
స్వతేజసా విశ్వమిదం తపన్తమ్|| 19 ||


ద్యావాపృథివ్యోరిదమన్తరం హి వ్యాప్తం త్వయైకేన దిశశ్చ సర్వాః|
దృష్ట్వాద్భుతం రూపముగ్రం తవేదం లోకత్రయం ప్రవ్యథితం మహాత్మన్|| 20 ||


అమీ హి త్వాం సురసఙ్ఘా విశన్తి కేచిద్భీతాః ప్రాఞ్జలయో గృణన్తి|
స్వస్తీత్యుక్త్వా మహర్షిసిద్ధసఙ్ఘాః స్తువన్తి త్వాం స్తుతిభిః పుష్కలాభిః|| 21 ||


రుద్రాదిత్యా వసవో యే చ సాధ్యా విశ్వేऽశ్వినౌ మరుతశ్చోష్మపాశ్చ|
గన్ధర్వయక్షాసురసిద్ధసఙ్ఘా వీక్షన్తే త్వాం విస్మితాశ్చైవ సర్వే|| 22 ||


రూపం మహత్తే బహువక్త్రనేత్రం మహాబాహో బహుబాహూరుపాదమ్|
బహూదరం బహుదంష్ట్రాకరాలం దృష్ట్వా లోకాః ప్రవ్యథితాస్తథాహమ్|| 23 ||


నభఃస్పృశం దీప్తమనేకవర్ణం వ్యాత్తాననం దీప్తవిశాలనేత్రమ్|
దృష్ట్వా హి త్వాం ప్రవ్యథితాన్తరాత్మా ధృతిం న విన్దామి శమం చ విష్ణో|| 24 ||


దంష్ట్రాకరాలాని చ తే ముఖాని దృష్ట్వైవ కాలానలసన్నిభాని|
దిశో న జానే న లభే చ శర్మ ప్రసీద దేవేశ జగన్నివాస|| 25 ||


అమీ చ త్వాం ధృతరాష్ట్రస్య పుత్రాః సర్వే సహైవావనిపాలసఙ్ఘైః|
భీష్మో ద్రోణః సూతపుత్రస్తథాసౌ సహాస్మదీయైరపి యోధముఖ్యైః|| 26 ||


వక్త్రాణి తే త్వరమాణా విశన్తి దంష్ట్రాకరాలాని భయానకాని|
కేచిద్విలగ్నా దశనాన్తరేషు సన్దృశ్యన్తే చూర్ణితైరుత్తమాఙ్గైః|| 27 ||


యథా నదీనాం బహవోऽమ్బువేగాః సముద్రమేవాభిముఖా ద్రవన్తి|
తథా తవామీ నరలోకవీరా విశన్తి వక్త్రాణ్యభివిజ్వలన్తి|| 28 ||


యథా ప్రదీప్తం జ్వలనం పతఙ్గా విశన్తి నాశాయ సమృద్ధవేగాః|
తథైవ నాశాయ విశన్తి లోకాస్- తవాపి వక్త్రాణి సమృద్ధవేగాః|| 29 ||


లేలిహ్యసే గ్రసమానః సమన్తాల్-
లోకాన్సమగ్రాన్వదనైర్జ్వలద్భిః|
తేజోభిరాపూర్య జగత్సమగ్రం
భాసస్తవోగ్రాః ప్రతపన్తి విష్ణో|| 30 ||


ఆఖ్యాహి మే కో భవానుగ్రరూపో నమోऽస్తు తే దేవవర ప్రసీద|
విజ్ఞాతుమిచ్ఛామి భవన్తమాద్యం న హి ప్రజానామి తవ ప్రవృత్తిమ్|| 31 ||


శ్రీభగవానువాచ
కాలోऽస్మి లోకక్షయకృత్ప్రవృద్ధో లోకాన్సమాహర్తుమిహ ప్రవృత్తః|
ఋతేऽపి త్వాం న భవిష్యన్తి సర్వే యేऽవస్థితాః ప్రత్యనీకేషు యోధాః|| 32 ||


తస్మాత్త్వముత్తిష్ఠ యశో లభస్వ జిత్వా శత్రూన్ భుఙ్క్ష్వ రాజ్యం సమృద్ధమ్|
మయైవైతే నిహతాః పూర్వమేవ నిమిత్తమాత్రం భవ సవ్యసాచిన్|| 33 ||


ద్రోణం చ భీష్మం చ జయద్రథం చ కర్ణం తథాన్యానపి యోధవీరాన్|
మయా హతాంస్త్వం జహి మా వ్యథిష్ఠా యుధ్యస్వ జేతాసి రణే సపత్నాన్|| 34 ||


సంజయ ఉవాచ| 
ఏతచ్ఛ్రుత్వా వచనం కేశవస్య కృతాఞ్జలిర్వేపమానః కిరీటీ|
నమస్కృత్వా భూయ ఏవాహ కృష్ణం సగద్గదం భీతభీతః ప్రణమ్య|| 35 ||


అర్జున ఉవాచ
స్థానే హృషీకేశ తవ ప్రకీర్త్యా జగత్ప్రహృష్యత్యనురజ్యతే చ|
రక్షాంసి భీతాని దిశో ద్రవన్తి సర్వే నమస్యన్తి చ సిద్ధసఙ్ఘాః|| 36 ||


కస్మాచ్చ తే న నమేరన్మహాత్మన్ గరీయసే బ్రహ్మణోऽప్యాదికర్త్రే|
అనన్త దేవేశ జగన్నివాస త్వమక్షరం సదసత్తత్పరం యత్|| 37 ||


త్వమాదిదేవః పురుషః పురాణస్-
త్వమస్య విశ్వస్య పరం నిధానమ్|
వేత్తాసి వేద్యం చ పరం చ ధామ
త్వయా తతం విశ్వమనన్తరూప|| 38 ||


వాయుర్యమోऽగ్నిర్వరుణః శశాఙ్కః ప్రజాపతిస్త్వం ప్రపితామహశ్చ|
నమో నమస్తేऽస్తు సహస్రకృత్వః పునశ్చ భూయోऽపి నమో నమస్తే|| 39 ||


నమః పురస్తాదథ పృష్ఠతస్తే నమోऽస్తు తే సర్వత ఏవ సర్వ|
అనన్తవీర్యామితవిక్రమస్త్వం సర్వం సమాప్నోషి తతోऽసి సర్వః|| 40 ||


సఖేతి మత్వా ప్రసభం యదుక్తం హే కృష్ణ హే యాదవ హే సఖేతి|
అజానతా మహిమానం తవేదం మయా ప్రమాదాత్ప్రణయేన వాపి|| 41 ||


యచ్చావహాసార్థమసత్కృతోऽసి విహారశయ్యాసనభోజనేషు|
ఏకోऽథవాప్యచ్యుత తత్సమక్షం తత్క్షామయే త్వామహమప్రమేయమ్|| 42 ||


పితాసి లోకస్య చరాచరస్య త్వమస్య పూజ్యశ్చ గురుర్గరీయాన్|
న త్వత్సమోऽస్త్యభ్యధికః కుతోऽన్యో లోకత్రయేऽప్యప్రతిమప్రభావ|| 43 ||


తస్మాత్ప్రణమ్య ప్రణిధాయ కాయం ప్రసాదయే త్వామహమీశమీడ్యమ్|
పితేవ పుత్రస్య సఖేవ సఖ్యుః ప్రియః ప్రియాయార్హసి దేవ సోఢుమ్|| 44 ||


అదృష్టపూర్వం హృషితోऽస్మి దృష్ట్వా భయేన చ ప్రవ్యథితం మనో మే|
తదేవ మే దర్శయ దేవ రూపం ప్రసీద దేవేశ జగన్నివాస|| 45 ||


కిరీటినం గదినం చక్రహస్తం ఇచ్ఛామి త్వాం ద్రష్టుమహం తథైవ|
తేనైవ రూపేణ చతుర్భుజేన సహస్రబాహో భవ విశ్వమూర్తే|| 46 ||

శ్రీభగవానువాచ

మయా ప్రసన్నేన తవార్జునేదం రూపం పరం దర్శితమాత్మయోగాత్|
తేజోమయం విశ్వమనన్తమాద్యం యన్మే త్వదన్యేన న దృష్టపూర్వమ్|| 47 ||


న వేదయజ్ఞాధ్యయనైర్న దానైర్-
న చ క్రియాభిర్న తపోభిరుగ్రైః|
ఏవంరూపః శక్య అహం నృలోకే
ద్రష్టుం త్వదన్యేన కురుప్రవీర|| 48 ||


మా తే వ్యథా మా చ విమూఢభావో దృష్ట్వా రూపం ఘోరమీదృఙ్మమేదమ్|
వ్యపేతభీః ప్రీతమనాః పునస్త్వం తదేవ మే రూపమిదం ప్రపశ్య|| 49 ||


సంజయ ఉవాచ
ఇత్యర్జునం వాసుదేవస్తథోక్త్వా స్వకం రూపం దర్శయామాస భూయః|
ఆశ్వాసయామాస చ భీతమేనం భూత్వా పునః సౌమ్యవపుర్మహాత్మా|| 50 ||


అర్జున ఉవాచ
దృష్ట్వేదం మానుషం రూపం తవ సౌమ్యం జనార్దన|
ఇదానీమస్మి సంవృత్తః సచేతాః ప్రకృతిం గతః|| 51 ||


శ్రీభగవానువాచ
సుదుర్దర్శమిదం రూపం దృష్టవానసి యన్మమ|
దేవా అప్యస్య రూపస్య నిత్యం దర్శనకాఙ్క్షిణః|| 52 ||


నాహం వేదైర్న తపసా న దానేన న చేజ్యయా|
శక్య ఏవంవిధో ద్రష్టుం దృష్టవానసి మాం యథా|| 53 ||


భక్త్యా త్వనన్యయా శక్య అహమేవంవిధోऽర్జున|
జ్ఞాతుం ద్రష్టుం చ తత్త్వేన ప్రవేష్టుం చ పరన్తప|| 54 ||


మత్కర్మకృన్మత్పరమో మద్భక్తః సఙ్గవర్జితః|
నిర్వైరః సర్వభూతేషు యః స మామేతి పాణ్డవ|| 55 ||


ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు
బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే
విశ్వరూపదర్శనయోగో నామైకాదశోऽధ్యాయః||

అథ దశమోऽధ్యాయః

శ్రీభగవానువాచ
భూయ ఏవ మహాబాహో శృణు మే పరమం వచః|
యత్తేऽహం ప్రీయమాణాయ వక్ష్యామి హితకామ్యయా|| 1 ||


న మే విదుః సురగణాః ప్రభవం న మహర్షయః|
అహమాదిర్హి దేవానాం మహర్షీణాం చ సర్వశః|| 2 ||


యో మామజమనాదిం చ వేత్తి లోకమహేశ్వరమ్|
అసమ్మూఢః స మర్త్యేషు సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే|| 3 ||


బుద్ధిర్జ్ఞానమసమ్మోహః క్షమా సత్యం దమః శమః|
సుఖం దుఃఖం భవోऽభావో భయం చాభయమేవ చ|| 4 ||


అహింసా సమతా తుష్టిస్తపో దానం యశోऽయశః|
భవన్తి భావా భూతానాం మత్త ఏవ పృథగ్విధాః|| 5 ||


మహర్షయః సప్త పూర్వే చత్వారో మనవస్తథా|
మద్భావా మానసా జాతా యేషాం లోక ఇమాః ప్రజాః|| 6 ||


ఏతాం విభూతిం యోగం చ మమ యో వేత్తి తత్త్వతః|
సోऽవికమ్పేన యోగేన యుజ్యతే నాత్ర సంశయః|| 7 ||


అహం సర్వస్య ప్రభవో మత్తః సర్వం ప్రవర్తతే|
ఇతి మత్వా భజన్తే మాం బుధా భావసమన్వితాః|| 8 ||


మచ్చిత్తా మద్గతప్రాణా బోధయన్తః పరస్పరమ్|
కథయన్తశ్చ మాం నిత్యం తుష్యన్తి చ రమన్తి చ|| 9 ||


తేషాం సతతయుక్తానాం భజతాం ప్రీతిపూర్వకమ్|
దదామి బుద్ధియోగం తం యేన మాముపయాన్తి తే|| 10 ||


తేషామేవానుకమ్పార్థమహమజ్ఞానజం తమః|
నాశయామ్యాత్మభావస్థో జ్ఞానదీపేన భాస్వతా|| 11 ||


అర్జున ఉవాచ
పరం బ్రహ్మ పరం ధామ పవిత్రం పరమం భవాన్|
పురుషం శాశ్వతం దివ్యమాదిదేవమజం విభుమ్|| 12 ||


ఆహుస్త్వామృషయః సర్వే దేవర్షిర్నారదస్తథా|
అసితో దేవలో వ్యాసః స్వయం చైవ బ్రవీషి మే|| 13 ||


సర్వమేతదృతం మన్యే యన్మాం వదసి కేశవ|
న హి తే భగవన్వ్యక్తిం విదుర్దేవా న దానవాః|| 14 ||


స్వయమేవాత్మనాత్మానం వేత్థ త్వం పురుషోత్తమ|
భూతభావన భూతేశ దేవదేవ జగత్పతే|| 15 ||


వక్తుమర్హస్యశేషేణ దివ్యా హ్యాత్మవిభూతయః|
యాభిర్విభూతిభిర్లోకానిమాంస్త్వం వ్యాప్య తిష్ఠసి|| 16 ||


కథం విద్యామహం యోగింస్త్వాం సదా పరిచిన్తయన్|
కేషు కేషు చ భావేషు చిన్త్యోऽసి భగవన్మయా|| 17 ||


విస్తరేణాత్మనో యోగం విభూతిం చ జనార్దన|
భూయః కథయ తృప్తిర్హి శృణ్వతో నాస్తి మేऽమృతమ్|| 18 ||

శ్రీభగవానువాచ

హన్త తే కథయిష్యామి దివ్యా హ్యాత్మవిభూతయః|
ప్రాధాన్యతః కురుశ్రేష్ఠ నాస్త్యన్తో విస్తరస్య మే|| 19 ||


అహమాత్మా గుడాకేశ సర్వభూతాశయస్థితః|
అహమాదిశ్చ మధ్యం చ భూతానామన్త ఏవ చ|| 20 ||


ఆదిత్యానామహం విష్ణుర్జ్యోతిషాం రవిరంశుమాన్|
మరీచిర్మరుతామస్మి నక్షత్రాణామహం శశీ|| 21 ||


వేదానాం సామవేదోऽస్మి దేవానామస్మి వాసవః|
ఇన్ద్రియాణాం మనశ్చాస్మి భూతానామస్మి చేతనా|| 22 ||


రుద్రాణాం శఙ్కరశ్చాస్మి విత్తేశో యక్షరక్షసామ్|
వసూనాం పావకశ్చాస్మి మేరుః శిఖరిణామహమ్|| 23 ||


పురోధసాం చ ముఖ్యం మాం విద్ధి పార్థ బృహస్పతిమ్|
సేనానీనామహం స్కన్దః సరసామస్మి సాగరః|| 24 ||


మహర్షీణాం భృగురహం గిరామస్మ్యేకమక్షరమ్|
యజ్ఞానాం జపయజ్ఞోऽస్మి స్థావరాణాం హిమాలయః|| 25 ||


అశ్వత్థః సర్వవృక్షాణాం దేవర్షీణాం చ నారదః|
గన్ధర్వాణాం చిత్రరథః సిద్ధానాం కపిలో మునిః|| 26 ||


ఉచ్చైఃశ్రవసమశ్వానాం విద్ధి మామమృతోద్భవమ్|
ఐరావతం గజేన్ద్రాణాం నరాణాం చ నరాధిపమ్|| 27 ||


ఆయుధానామహం వజ్రం ధేనూనామస్మి కామధుక్|
ప్రజనశ్చాస్మి కన్దర్పః సర్పాణామస్మి వాసుకిః|| 28 ||


అనన్తశ్చాస్మి నాగానాం వరుణో యాదసామహమ్|
పితౄణామర్యమా చాస్మి యమః సంయమతామహమ్|| 29 ||


ప్రహ్లాదశ్చాస్మి దైత్యానాం కాలః కలయతామహమ్|
మృగాణాం చ మృగేన్ద్రోऽహం వైనతేయశ్చ పక్షిణామ్|| 30 ||


పవనః పవతామస్మి రామః శస్త్రభృతామహమ్|
ఝషాణాం మకరశ్చాస్మి స్రోతసామస్మి జాహ్నవీ|| 31 ||


సర్గాణామాదిరన్తశ్చ మధ్యం చైవాహమర్జున|
అధ్యాత్మవిద్యా విద్యానాం వాదః ప్రవదతామహమ్|| 32 ||


అక్షరాణామకారోऽస్మి ద్వన్ద్వః సామాసికస్య చ|
అహమేవాక్షయః కాలో ధాతాహం విశ్వతోముఖః|| 33 ||


మృత్యుః సర్వహరశ్చాహముద్భవశ్చ భవిష్యతామ్|
కీర్తిః శ్రీర్వాక్చ నారీణాం స్మృతిర్మేధా ధృతిః క్షమా|| 34 ||


బృహత్సామ తథా సామ్నాం గాయత్రీ ఛన్దసామహమ్|
మాసానాం మార్గశీర్షోऽహమృతూనాం కుసుమాకరః|| 35 ||


ద్యూతం ఛలయతామస్మి తేజస్తేజస్వినామహమ్|
జయోऽస్మి వ్యవసాయోऽస్మి సత్త్వం సత్త్వవతామహమ్||36 ||


వృష్ణీనాం వాసుదేవోऽస్మి పాణ్డవానాం ధనఞ్జయః|
మునీనామప్యహం వ్యాసః కవీనాముశనా కవిః|| 37 ||


దణ్డో దమయతామస్మి నీతిరస్మి జిగీషతామ్|
మౌనం చైవాస్మి గుహ్యానాం జ్ఞానం జ్ఞానవతామహమ్|| 38 ||


యచ్చాపి సర్వభూతానాం బీజం తదహమర్జున|
న తదస్తి వినా యత్స్యాన్మయా భూతం చరాచరమ్|| 39 ||


నాన్తోऽస్తి మమ దివ్యానాం విభూతీనాం పరన్తప|
ఏష తూద్దేశతః ప్రోక్తో విభూతేర్విస్తరో మయా|| 40 ||


యద్యద్విభూతిమత్సత్త్వం శ్రీమదూర్జితమేవ వా|
తత్తదేవావగచ్ఛ త్వం మమ తేజోంऽశసమ్భవమ్|| 41 ||


అథవా బహునైతేన కిం జ్ఞాతేన తవార్జున|
విష్టభ్యాహమిదం కృత్స్నమేకాంశేన స్థితో జగత్|| 42 ||


ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు
బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే
విభూతియోగో నామ దశమోऽధ్యాయః||

అథ నవమోऽధ్యాయః

శ్రీభగవానువాచ
ఇదం తు తే గుహ్యతమం ప్రవక్ష్యామ్యనసూయవే|
జ్ఞానం విజ్ఞానసహితం యజ్జ్ఞాత్వా మోక్ష్యసేऽశుభాత్|| 1 ||


రాజవిద్యా రాజగుహ్యం పవిత్రమిదముత్తమమ్|
ప్రత్యక్షావగమం ధర్మ్యం సుసుఖం కర్తుమవ్యయమ్|| 2 ||


అశ్రద్దధానాః పురుషా ధర్మస్యాస్య పరన్తప|
అప్రాప్య మాం నివర్తన్తే మృత్యుసంసారవర్త్మని|| 3 ||


మయా తతమిదం సర్వం జగదవ్యక్తమూర్తినా|
మత్స్థాని సర్వభూతాని న చాహం తేష్వవస్థితః|| 4 ||


న చ మత్స్థాని భూతాని పశ్య మే యోగమైశ్వరమ్|
భూతభృన్న చ భూతస్థో మమాత్మా భూతభావనః|| 5 ||


యథాకాశస్థితో నిత్యం వాయుః సర్వత్రగో మహాన్|
తథా సర్వాణి భూతాని మత్స్థానీత్యుపధారయ|| 6 ||


సర్వభూతాని కౌన్తేయ ప్రకృతిం యాన్తి మామికామ్|
కల్పక్షయే పునస్తాని కల్పాదౌ విసృజామ్యహమ్|| 7 ||


ప్రకృతిం స్వామవష్టభ్య విసృజామి పునః పునః|
భూతగ్రామమిమం కృత్స్నమవశం ప్రకృతేర్వశాత్|| 8 ||


న చ మాం తాని కర్మాణి నిబధ్నన్తి ధనఞ్జయ|
ఉదాసీనవదాసీనమసక్తం తేషు కర్మసు|| 9 ||


మయాధ్యక్షేణ ప్రకృతిః సూయతే సచరాచరమ్|
హేతునానేన కౌన్తేయ జగద్విపరివర్తతే|| 10 ||


అవజానన్తి మాం మూఢా మానుషీం తనుమాశ్రితమ్|
పరం భావమజానన్తో మమ భూతమహేశ్వరమ్|| 11 ||


మోఘాశా మోఘకర్మాణో మోఘజ్ఞానా విచేతసః|
రాక్షసీమాసురీం చైవ ప్రకృతిం మోహినీం శ్రితాః|| 12 ||


మహాత్మానస్తు మాం పార్థ దైవీం ప్రకృతిమాశ్రితాః|
భజన్త్యనన్యమనసో జ్ఞాత్వా భూతాదిమవ్యయమ్|| 13 ||


సతతం కీర్తయన్తో మాం యతన్తశ్చ దృఢవ్రతాః|
నమస్యన్తశ్చ మాం భక్త్యా నిత్యయుక్తా ఉపాసతే|| 14 ||


జ్ఞానయజ్ఞేన చాప్యన్యే యజన్తో మాముపాసతే|
ఏకత్వేన పృథక్త్వేన బహుధా విశ్వతోముఖమ్|| 15 ||


అహం క్రతురహం యజ్ఞః స్వధాహమహమౌషధమ్|
మన్త్రోऽహమహమేవాజ్యమహమగ్నిరహం హుతమ్|| 16 ||


పితాహమస్య జగతో మాతా ధాతా పితామహః|
వేద్యం పవిత్రమోంకార ఋక్సామ యజురేవ చ|| 17 ||


గతిర్భర్తా ప్రభుః సాక్షీ నివాసః శరణం సుహృత్|
ప్రభవః ప్రలయః స్థానం నిధానం బీజమవ్యయమ్|| 18 ||


తపామ్యహమహం వర్షం నిగృహ్ణామ్యుత్సృజామి చ|
అమృతం చైవ మృత్యుశ్చ సదసచ్చాహమర్జున|| 19 ||


త్రైవిద్యా మాం సోమపాః పూతపాపా
యజ్ఞైరిష్ట్వా స్వర్గతిం ప్రార్థయన్తే|
తే పుణ్యమాసాద్య సురేన్ద్రలోక-
మశ్నన్తి దివ్యాన్దివి దేవభోగాన్|| 20 ||


తే తం భుక్త్వా స్వర్గలోకం విశాలం
క్షీణే పుణ్యే మర్త్యలోకం విశన్తి|
ఏవం త్రయీధర్మమనుప్రపన్నా
గతాగతం కామకామా లభన్తే|| 21 ||


అనన్యాశ్చిన్తయన్తో మాం యే జనాః పర్యుపాసతే|
తేషాం నిత్యాభియుక్తానాం యోగక్షేమం వహామ్యహమ్|| 22 ||


యేऽప్యన్యదేవతా భక్తా యజన్తే శ్రద్ధయాన్వితాః|
తేऽపి మామేవ కౌన్తేయ యజన్త్యవిధిపూర్వకమ్|| 23 ||


అహం హి సర్వయజ్ఞానాం భోక్తా చ ప్రభురేవ చ|
న తు మామభిజానన్తి తత్త్వేనాతశ్చ్యవన్తి తే|| 24 ||


యాన్తి దేవవ్రతా దేవాన్పితౄన్యాన్తి పితృవ్రతాః|
భూతాని యాన్తి భూతేజ్యా యాన్తి మద్యాజినోऽపి మామ్|| 25 ||


పత్రం పుష్పం ఫలం తోయం యో మే భక్త్యా ప్రయచ్ఛతి|
తదహం భక్త్యుపహృతమశ్నామి ప్రయతాత్మనః|| 26 ||


యత్కరోషి యదశ్నాసి యజ్జుహోషి దదాసి యత్|
యత్తపస్యసి కౌన్తేయ తత్కురుష్వ మదర్పణమ్|| 27 ||


శుభాశుభఫలైరేవం మోక్ష్యసే కర్మబన్ధనైః|
సంన్యాసయోగయుక్తాత్మా విముక్తో మాముపైష్యసి|| 28 ||


సమోऽహం సర్వభూతేషు న మే ద్వేష్యోऽస్తి న ప్రియః|
యే భజన్తి తు మాం భక్త్యా మయి తే తేషు చాప్యహమ్|| 29 ||


అపి చేత్సుదురాచారో భజతే మామనన్యభాక్|
సాధురేవ స మన్తవ్యః సమ్యగ్వ్యవసితో హి సః|| 30 ||


క్షిప్రం భవతి ధర్మాత్మా శశ్వచ్ఛాన్తిం నిగచ్ఛతి|
కౌన్తేయ ప్రతిజానీహి న మే భక్తః ప్రణశ్యతి|| 31 ||


మాం హి పార్థ వ్యపాశ్రిత్య యేऽపి స్యుః పాపయోనయః|
స్త్రియో వైశ్యాస్తథా శూద్రాస్తేऽపి యాన్తి పరాం గతిమ్|| 32 ||


కిం పునర్బ్రాహ్మణాః పుణ్యా భక్తా రాజర్షయస్తథా|
అనిత్యమసుఖం లోకమిమం ప్రాప్య భజస్వ మామ్|| 33 ||


మన్మనా భవ మద్భక్తో మద్యాజీ మాం నమస్కురు|
మామేవైష్యసి యుక్త్వైవమాత్మానం మత్పరాయణః|| 34 ||


ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు
బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే
రాజవిద్యారాజగుహ్యయోగో నామ నవమోऽధ్యాయః||

అథ అష్టమోऽధ్యాయః

అర్జున ఉవాచ
కిం తద్ బ్రహ్మ కిమధ్యాత్మం కిం కర్మ పురుషోత్తమ|
అధిభూతం చ కిం ప్రోక్తమధిదైవం కిముచ్యతే|| 1 ||


అధియజ్ఞః కథం కోऽత్ర దేహేऽస్మిన్మధుసూదన|
ప్రయాణకాలే చ కథం జ్ఞేయోऽసి నియతాత్మభిః|| 2 ||


శ్రీభగవానువాచ
అక్షరం బ్రహ్మ పరమం స్వభావోऽధ్యాత్మముచ్యతే|
భూతభావోద్భవకరో విసర్గః కర్మసంజ్ఞితః|| 3 ||


అధిభూతం క్షరో భావః పురుషశ్చాధిదైవతమ్|
అధియజ్ఞోऽహమేవాత్ర దేహే దేహభృతాం వర|| 4 ||


అన్తకాలే చ మామేవ స్మరన్ముక్త్వా కలేవరమ్|
యః ప్రయాతి స మద్భావం యాతి నాస్త్యత్ర సంశయః|| 5 ||


యం యం వాపి స్మరన్భావం త్యజత్యన్తే కలేవరమ్|
తం తమేవైతి కౌన్తేయ సదా తద్భావభావితః|| 6 ||


తస్మాత్సర్వేషు కాలేషు మామనుస్మర యుధ్య చ|
మయ్యర్పితమనోబుద్ధిర్మామేవైష్యస్యసంశయః|| 7 ||


అభ్యాసయోగయుక్తేన చేతసా నాన్యగామినా|
పరమం పురుషం దివ్యం యాతి పార్థానుచిన్తయన్|| 8 ||


కవిం పురాణమనుశాసితార-
మణోరణీయంసమనుస్మరేద్యః|
సర్వస్య ధాతారమచిన్త్యరూప-
మాదిత్యవర్ణం తమసః పరస్తాత్|| 9 ||


ప్రయాణకాలే మనసాऽచలేన
భక్త్యా యుక్తో యోగబలేన చైవ|
భ్రువోర్మధ్యే ప్రాణమావేశ్య సమ్యక్
స తం పరం పురుషముపైతి దివ్యమ్|| 10 ||


యదక్షరం వేదవిదో వదన్తి
విశన్తి యద్యతయో వీతరాగాః|
యదిచ్ఛన్తో బ్రహ్మచర్యం చరన్తి
తత్తే పదం సంగ్రహేణ ప్రవక్ష్యే|| 11 ||


సర్వద్వారాణి సంయమ్య మనో హృది నిరుధ్య చ|
మూధ్న్యా|ర్ధాయాత్మనః ప్రాణమాస్థితో యోగధారణామ్|| 12 ||


ఓమిత్యేకాక్షరం బ్రహ్మ వ్యాహరన్మామనుస్మరన్|
యః ప్రయాతి త్యజన్దేహం స యాతి పరమాం గతిమ్|| 13 ||


అనన్యచేతాః సతతం యో మాం స్మరతి నిత్యశః|
తస్యాహం సులభః పార్థ నిత్యయుక్తస్య యోగినః|| 14 ||


మాముపేత్య పునర్జన్మ దుఃఖాలయమశాశ్వతమ్|
నాప్నువన్తి మహాత్మానః సంసిద్ధిం పరమాం గతాః|| 15 ||


ఆబ్రహ్మభువనాల్లోకాః పునరావర్తినోऽర్జున|
మాముపేత్య తు కౌన్తేయ పునర్జన్మ న విద్యతే|| 16 ||


సహస్రయుగపర్యన్తమహర్యద్ బ్రహ్మణో విదుః|
రాత్రిం యుగసహస్రాన్తాం తేऽహోరాత్రవిదో జనాః|| 17 ||


అవ్యక్తాద్ వ్యక్తయః సర్వాః ప్రభవన్త్యహరాగమే|
రాత్ర్యాగమే ప్రలీయన్తే తత్రైవావ్యక్తసంజ్ఞకే|| 18 ||


భూతగ్రామః స ఏవాయం భూత్వా భూత్వా ప్రలీయతే|
రాత్ర్యాగమేऽవశః పార్థ ప్రభవత్యహరాగమే|| 19 ||


పరస్తస్మాత్తు భావోऽన్యోऽవ్యక్తోऽవ్యక్తాత్సనాతనః|
యః స సర్వేషు భూతేషు నశ్యత్సు న వినశ్యతి|| 20 ||


అవ్యక్తోऽక్షర ఇత్యుక్తస్తమాహుః పరమాం గతిమ్|
యం ప్రాప్య న నివర్తన్తే తద్ధామ పరమం మమ|| 21 ||


పురుషః స పరః పార్థ భక్త్యా లభ్యస్త్వనన్యయా|
యస్యాన్తఃస్థాని భూతాని యేన సర్వమిదం తతమ్|| 22 ||


యత్ర కాలే త్వనావృత్తిమావృత్తిం చైవ యోగినః|
ప్రయాతా యాన్తి తం కాలం వక్ష్యామి భరతర్షభ|| 23 ||


అగ్నిర్జోతిరహః శుక్లః షణ్మాసా ఉత్తరాయణమ్|
తత్ర ప్రయాతా గచ్ఛన్తి బ్రహ్మ బ్రహ్మవిదో జనాః|| 24 ||


ధూమో రాత్రిస్తథా కృష్ణః షణ్మాసా దక్షిణాయనమ్|
తత్ర చాన్ద్రమసం జ్యోతిర్యోగీ ప్రాప్య నివర్తతే|| 25 ||


శుక్లకృష్ణే గతీ హ్యేతే జగతః శాశ్వతే మతే|
ఏకయా యాత్యనావృత్తిమన్యయావర్తతే పునః|| 26 ||


నైతే సృతీ పార్థ జానన్యోగీ ముహ్యతి కశ్చన|
తస్మాత్సర్వేషు కాలేషు యోగయుక్తో భవార్జున|| 27 ||


వేదేషు యజ్ఞేషు తపఃసు చైవ
దానేషు యత్పుణ్యఫలం ప్రదిష్టమ్|
అత్యేతి తత్సర్వమిదం విదిత్వా
యోగీ పరం స్థానముపైతి చాద్యమ్|| 28 ||


ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు
బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే
అక్షరబ్రహ్మయోగో నామాష్టమోऽధ్యాయః||

అథ సప్తమోऽధ్యాయః

శ్రీభగవానువాచ
మయ్యాసక్తమనాః పార్థ యోగం యుఞ్జన్మదాశ్రయః|
అసంశయం సమగ్రం మాం యథా జ్ఞాస్యసి తచ్ఛృణు||1 ||

జ్ఞానం తేऽహం సవిజ్ఞానమిదం వక్ష్యామ్యశేషతః|

యజ్జ్ఞాత్వా నేహ భూయోऽన్యజ్జ్ఞాతవ్యమవశిష్యతే|| 2 ||

మనుష్యాణాం సహస్రేషు కశ్చిద్యతతి సిద్ధయే|

యతతామపి సిద్ధానాం కశ్చిన్మాం వేత్తి తత్త్వతః|| 3 ||

భూమిరాపోऽనలో వాయుః ఖం మనో బుద్ధిరేవ చ|

అహంకార ఇతీయం మే భిన్నా ప్రకృతిరష్టధా|| 4 ||

అపరేయమితస్త్వన్యాం ప్రకృతిం విద్ధి మే పరామ్|

జీవభూతాం మహాబాహో యయేదం ధార్యతే జగత్|| 5 ||

ఏతద్యోనీని భూతాని సర్వాణీత్యుపధారయ|

అహం కృత్స్నస్య జగతః ప్రభవః ప్రలయస్తథా|| 6 ||

మత్తః పరతరం నాన్యత్కిఞ్చిదస్తి ధనఞ్జయ|

మయి సర్వమిదం ప్రోతం సూత్రే మణిగణా ఇవ|| 7 ||

రసోऽహమప్సు కౌన్తేయ ప్రభాస్మి శశిసూర్యయోః|

ప్రణవః సర్వవేదేషు శబ్దః ఖే పౌరుషం నృషు|| 8 ||

పుణ్యో గన్ధః పృథివ్యాం చ తేజశ్చాస్మి విభావసౌ|

జీవనం సర్వభూతేషు తపశ్చాస్మి తపస్విషు|| 9 ||

బీజం మాం సర్వభూతానాం విద్ధి పార్థ సనాతనమ్|

బుద్ధిర్బుద్ధిమతామస్మి తేజస్తేజస్వినామహమ్|| 10 ||

బలం బలవతాం చాహం కామరాగవివర్జితమ్|

ధర్మావిరుద్ధో భూతేషు కామోऽస్మి భరతర్షభ|| 11 ||

యే చైవ సాత్త్వికా భావా రాజసాస్తామసాశ్చ యే|

మత్త ఏవేతి తాన్విద్ధి న త్వహం తేషు తే మయి|| 12 ||

త్రిభిర్గుణమయైర్భావైరేభిః సర్వమిదం జగత్|

మోహితం నాభిజానాతి మామేభ్యః పరమవ్యయమ్|| 13 ||

దైవీ హ్యేషా గుణమయీ మమ మాయా దురత్యయా|

మామేవ యే ప్రపద్యన్తే మాయామేతాం తరన్తి తే|| 14 ||

న మాం దుష్కృతినో మూఢాః ప్రపద్యన్తే నరాధమాః|

మాయయాపహృతజ్ఞానా ఆసురం భావమాశ్రితాః|| 15 ||

చతుర్విధా భజన్తే మాం జనాః సుకృతినోऽర్జున|

ఆర్తో జిజ్ఞాసురర్థార్థీ జ్ఞానీ చ భరతర్షభ|| 16 ||

తేషాం జ్ఞానీ నిత్యయుక్త ఏకభక్తిర్విశిష్యతే|

ప్రియో హి జ్ఞానినోऽత్యర్థమహం స చ మమ ప్రియః|| 17 ||

ఉదారాః సర్వ ఏవైతే జ్ఞానీ త్వాత్మైవ మే మతమ్|

ఆస్థితః స హి యుక్తాత్మా మామేవానుత్తమాం గతిమ్|| 18 ||

బహూనాం జన్మనామన్తే జ్ఞానవాన్మాం ప్రపద్యతే|

వాసుదేవః సర్వమితి స మహాత్మా సుదుర్లభః|| 19 ||

కామైస్తైస్తైర్హృతజ్ఞానాః ప్రపద్యన్తేऽన్యదేవతాః|

తం తం నియమమాస్థాయ ప్రకృత్యా నియతాః స్వయా|| 20 ||

యో యో యాం యాం తనుం భక్తః శ్రద్ధయార్చితుమిచ్ఛతి|

తస్య తస్యాచలాం శ్రద్ధాం తామేవ విదధామ్యహమ్|| 21 ||

స తయా శ్రద్ధయా యుక్తస్తస్యారాధనమీహతే|

లభతే చ తతః కామాన్మయైవ విహితాన్హి తాన్|| 22 ||

అన్తవత్తు ఫలం తేషాం తద్భవత్యల్పమేధసామ్|

దేవాన్దేవయజో యాన్తి మద్భక్తా యాన్తి మామపి|| 23 ||

అవ్యక్తం వ్యక్తిమాపన్నం మన్యన్తే మామబుద్ధయః|

పరం భావమజానన్తో మమావ్యయమనుత్తమమ్|| 24 ||

నాహం ప్రకాశః సర్వస్య యోగమాయాసమావృతః|

మూఢోऽయం నాభిజానాతి లోకో మామజమవ్యయమ్|| 25 ||

వేదాహం సమతీతాని వర్తమానాని చార్జున|

భవిష్యాణి చ భూతాని మాం తు వేద న కశ్చన|| 26 ||

ఇచ్ఛాద్వేషసముత్థేన ద్వన్ద్వమోహేన భారత|

సర్వభూతాని సమ్మోహం సర్గే యాన్తి పరన్తప|| 27 ||

యేషాం త్వన్తగతం పాపం జనానాం పుణ్యకర్మణామ్|

తే ద్వన్ద్వమోహనిర్ముక్తా భజన్తే మాం దృఢవ్రతాః|| 28 ||

జరామరణమోక్షాయ మామాశ్రిత్య యతన్తి యే|

తే బ్రహ్మ తద్విదుః కృత్స్నమధ్యాత్మం కర్మ చాఖిలమ్|| 29 ||

సాధిభూతాధిదైవం మాం సాధియజ్ఞం చ యే విదుః|

ప్రయాణకాలేऽపి చ మాం తే విదుర్యుక్తచేతసః|| 30 ||

ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు

బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే
జ్ఞానవిజ్ఞానయోగో నామ సప్తమోऽధ్యాయః||

అథ షష్ఠోऽధ్యాయః

శ్రీభగవానువాచ
అనాశ్రితః కర్మఫలం కార్యం కర్మ కరోతి యః|
స సంన్యాసీ చ యోగీ చ న నిరగ్నిర్న చాక్రియః|| 1 ||


యం సంన్యాసమితి ప్రాహుర్యోగం తం విద్ధి పాణ్డవ|
న హ్యసంన్యస్తసఙ్కల్పో యోగీ భవతి కశ్చన|| 2 ||


ఆరురుక్షోర్మునేర్యోగం కర్మ కారణముచ్యతే|
యోగారూఢస్య తస్యైవ శమః కారణముచ్యతే|| 3 ||


యదా హి నేన్ద్రియార్థేషు న కర్మస్వనుషజ్జతే|
సర్వసఙ్కల్పసంన్యాసీ యోగారూఢస్తదోచ్యతే|| 4 ||


ఉద్ధరేదాత్మనాత్మానం నాత్మానమవసాదయేత్|
ఆత్మైవ హ్యాత్మనో బన్ధురాత్మైవ రిపురాత్మనః|| 5 ||


బన్ధురాత్మాత్మనస్తస్య యేనాత్మైవాత్మనా జితః|
అనాత్మనస్తు శత్రుత్వే వర్తేతాత్మైవ శత్రువత్|| 6 ||


జితాత్మనః ప్రశాన్తస్య పరమాత్మా సమాహితః|
శీతోష్ణసుఖదుఃఖేషు తథా మానాపమానయోః|| 7 ||


జ్ఞానవిజ్ఞానతృప్తాత్మా కూటస్థో విజితేన్ద్రియః|
యుక్త ఇత్యుచ్యతే యోగీ సమలోష్టాశ్మకాఞ్చనః|| 8 ||


సుహృన్మిత్రార్యుదాసీనమధ్యస్థద్వేష్యబన్ధుషు|
సాధుష్వపి చ పాపేషు సమబుద్ధిర్విశిష్యతే|| 9 ||


యోగీ యుఞ్జీత సతతమాత్మానం రహసి స్థితః|
ఏకాకీ యతచిత్తాత్మా నిరాశీరపరిగ్రహః|| 10 ||


శుచౌ దేశే ప్రతిష్ఠాప్య స్థిరమాసనమాత్మనః|
నాత్యుచ్ఛ్రితం నాతినీచం చేలాజినకుశోత్తరమ్|| 11 ||


తత్రైకాగ్రం మనః కృత్వా యతచిత్తేన్ద్రియక్రియః|
ఉపవిశ్యాసనే యుఞ్జ్యాద్యోగమాత్మవిశుద్ధయే|| 12 ||


సమం కాయశిరోగ్రీవం ధారయన్నచలం స్థిరః|
సమ్ప్రేక్ష్య నాసికాగ్రం స్వం దిశశ్చానవలోకయన్|| 13 ||


ప్రశాన్తాత్మా విగతభీర్బ్రహ్మచారివ్రతే స్థితః|
మనః సంయమ్య మచ్చిత్తో యుక్త ఆసీత మత్పరః|| 14 ||


యుఞ్జన్నేవం సదాత్మానం యోగీ నియతమానసః|
శాన్తిం నిర్వాణపరమాం మత్సంస్థామధిగచ్ఛతి|| 15 ||


నాత్యశ్నతస్తు యోగోऽస్తి న చైకాన్తమనశ్నతః|
న చాతిస్వప్నశీలస్య జాగ్రతో నైవ చార్జున|| 16 ||


యుక్తాహారవిహారస్య యుక్తచేష్టస్య కర్మసు|
యుక్తస్వప్నావబోధస్య యోగో భవతి దుఃఖహా|| 17 ||


యదా వినియతం చిత్తమాత్మన్యేవావతిష్ఠతే|
నిఃస్పృహః సర్వకామేభ్యో యుక్త ఇత్యుచ్యతే తదా|| 18 ||


యథా దీపో నివాతస్థో నేఙ్గతే సోపమా స్మృతా|
యోగినో యతచిత్తస్య యుఞ్జతో యోగమాత్మనః|| 19 ||


యత్రోపరమతే చిత్తం నిరుద్ధం యోగసేవయా|
యత్ర చైవాత్మనాత్మానం పశ్యన్నాత్మని తుష్యతి|| 20 ||


సుఖమాత్యన్తికం యత్తద్ బుద్ధిగ్రాహ్యమతీన్ద్రియమ్|
వేత్తి యత్ర న చైవాయం స్థితశ్చలతి తత్త్వతః|| 21 ||


యం లబ్ధ్వా చాపరం లాభం మన్యతే నాధికం తతః|
యస్మిన్స్థితో న దుఃఖేన గురుణాపి విచాల్యతే|| 22 ||


తం విద్యాద్ దుఃఖసంయోగవియోగం యోగసంజ్ఞితమ్|
స నిశ్చయేన యోక్తవ్యో యోగోऽనిర్విణ్ణచేతసా|| 23 ||


సఙ్కల్పప్రభవాన్కామాంస్త్యక్త్వా సర్వానశేషతః|
మనసైవేన్ద్రియగ్రామం వినియమ్య సమన్తతః|| 24 ||


శనైః శనైరుపరమేద్ బుద్ధ్యా ధృతిగృహీతయా|
ఆత్మసంస్థం మనః కృత్వా న కిఞ్చిదపి చిన్తయేత్|| 25 ||


యతో యతో నిశ్చరతి మనశ్చఞ్చలమస్థిరమ్|
తతస్తతో నియమ్యైతదాత్మన్యేవ వశం నయేత్|| 26 ||


ప్రశాన్తమనసం హ్యేనం యోగినం సుఖముత్తమమ్|
ఉపైతి శాన్తరజసం బ్రహ్మభూతమకల్మషమ్|| 27 ||


యుఞ్జన్నేవం సదాత్మానం యోగీ విగతకల్మషః|
సుఖేన బ్రహ్మసంస్పర్శమత్యన్తం సుఖమశ్నుతే|| 28 ||


సర్వభూతస్థమాత్మానం సర్వభూతాని చాత్మని|
ఈక్షతే యోగయుక్తాత్మా సర్వత్ర సమదర్శనః|| 29 ||


యో మాం పశ్యతి సర్వత్ర సర్వం చ మయి పశ్యతి|
తస్యాహం న ప్రణశ్యామి స చ మే న ప్రణశ్యతి|| 30 ||


సర్వభూతస్థితం యో మాం భజత్యేకత్వమాస్థితః|
సర్వథా వర్తమానోऽపి స యోగీ మయి వర్తతే|| 31 ||


ఆత్మౌపమ్యేన సర్వత్ర సమం పశ్యతి యోऽర్జున|
సుఖం వా యది వా దుఃఖం స యోగీ పరమో మతః|| 32 ||


అర్జున ఉవాచ
యోऽయం యోగస్త్వయా ప్రోక్తః సామ్యేన మధుసూదన|
ఏతస్యాహం న పశ్యామి చఞ్చలత్వాత్స్థితిం స్థిరామ్|| 33 ||


చఞ్చలం హి మనః కృష్ణ ప్రమాథి బలవద్ దృఢమ్|
తస్యాహం నిగ్రహం మన్యే వాయోరివ సుదుష్కరమ్|| 34 ||


శ్రీభగవానువాచ
అసంశయం మహాబాహో మనో దుర్నిగ్రహం చలమ్|
అభ్యాసేన తు కౌన్తేయ వైరాగ్యేణ చ గృహ్యతే|| 35 ||


అసంయతాత్మనా యోగో దుష్ప్రాప ఇతి మే మతిః|
వశ్యాత్మనా తు యతతా శక్యోऽవాప్తుముపాయతః|| 36 ||


అర్జున ఉవాచ
అయతిః శ్రద్ధయోపేతో యోగాచ్చలితమానసః|
అప్రాప్య యోగసంసిద్ధిం కాం గతిం కృష్ణ గచ్ఛతి|| 37 ||


కచ్చిన్నోభయవిభ్రష్టశ్ఛిన్నాభ్రమివ నశ్యతి|
అప్రతిష్ఠో మహాబాహో విమూఢో బ్రహ్మణః పథి|| 38 ||


ఏతన్మే సంశయం కృష్ణ ఛేత్తుమర్హస్యశేషతః|
త్వదన్యః సంశయస్యాస్య ఛేత్తా న హ్యుపపద్యతే|| 39 ||


శ్రీభగవానువాచ
పార్థ నైవేహ నాముత్ర వినాశస్తస్య విద్యతే|
న హి కల్యాణకృత్కశ్చిద్ దుర్గతిం తాత గచ్ఛతి|| 6-40 ||


ప్రాప్య పుణ్యకృతాం లోకానుషిత్వా శాశ్వతీః సమాః|
శుచీనాం శ్రీమతాం గేహే యోగభ్రష్టోऽభిజాయతే|| 41 ||


అథవా యోగినామేవ కులే భవతి ధీమతామ్|
ఏతద్ధి దుర్లభతరం లోకే జన్మ యదీదృశమ్|| 42 ||


తత్ర తం బుద్ధిసంయోగం లభతే పౌర్వదేహికమ్|
యతతే చ తతో భూయః సంసిద్ధౌ కురునన్దన|| 43 ||


పూర్వాభ్యాసేన తేనైవ హ్రియతే హ్యవశోऽపి సః|
జిజ్ఞాసురపి యోగస్య శబ్దబ్రహ్మాతివర్తతే|| 44 ||


ప్రయత్నాద్యతమానస్తు యోగీ సంశుద్ధకిల్బిషః|
అనేకజన్మసంసిద్ధస్తతో యాతి పరాం గతిమ్|| 45 ||


తపస్విభ్యోऽధికో యోగీ జ్ఞానిభ్యోऽపి మతోऽధికః|
కర్మిభ్యశ్చాధికో యోగీ తస్మాద్యోగీ భవార్జున|| 46 ||


యోగినామపి సర్వేషాం మద్గతేనాన్తరాత్మనా|
శ్రద్ధావాన్భజతే యో మాం స మే యుక్తతమో మతః|| 47 ||


ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు
బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే
ఆత్మసంయమయోగో నామ షష్ఠోऽధ్యాయః||